Philips' beleggers massaal in staking

AMSTERDAM, 24 JULI. Wat het personeel van Philips een paar maanden geleden niet durfde, doen beleggers massaal: zij staken. Ten opzichte van het hoogtepunt van 12 maanden geleden is de koers van de aandelen Philips met 40 procent gedaald tot ongeveer 50 gulden. De koersval weerspiegelt de neergang in de voor Philips cruciale Europese consumentenmarkt, de afkoeling op de markt voor computerchips (de grote winstmaker van het concern) en twijfel over het post-Timmer tijdperk.

Morgenochtend publiceert Philips (265.000 werknemers, van wie 43.000 in Nederland) zijn halfjaarresultaten en de financiële analisten van de grote banken en effectenhuizen die beleggers adviseren zijn niet optimistisch na de koude douche van begin dit jaar. Toen moest scheidend president J. Timmer de aandeelhouders een aanzienlijke winstdaling aankondigen. De winst uit gewone bedrijfsuitoefening daalde met 30 procent tot 377 miljoen gulden.

Het tweede kwartaal ziet er zeker zo slecht uit, zo verwachten financiële analisten. BZW, de zakenbank dochter van Barclays Bank, verwacht een teruggang met 30 procent naar 410 miljoen gulden, ING Barings met zo'n 40 procent naar 360 miljoen, en HSBC Van Meer James Capel met 45 procent naar 326 miljoen.

De grootste klap voor de winst komt naar verwachting van de divisie componenten en halfgeleiders, die onder meer chips en beeldbuizen (voor pc's) fabriceeert. Op deze activiteiten verdiende Philips vorig jaar (voor rentebetalingen en belastingen) 2,2 miljard gulden, dat was meer dan de helft van de totale winst voor rente en belastingen. Na jaren van hausse-stemming in dit marktsegment kwam eind vorig jaar het eerste signaal van een terugslag.

De chipmakers hebben in de vette jaren hun produktiecapaciteit uitgebreid en veroorzaken, nu de vraag terugvalt, een prijzenslag in enkele subsegmenten van de markt. “Philips komt hier van een hoog winstniveau, de marges staan onder druk, de volumegroei ligt lager en er zijn kosten voor de investeringen in de nieuwe fabriek in Nijmegen”, somt analist E. de Graaf van ING Barings op.

De afgelopen twee weken zorgde de publicatie van tegenvallende kwartaalcijfers bij Amerikaanse high tech bedrijven voor een nieuwe terugslag in de aandelenkoers van Philips. Het concern lijkt echter enige beschutting te hebben doordat zij niet in de prijsgevoelige geheugenchips zit.

Is er bij de halfgeleiders sprake van een dalende groei en een nog relatief hoge winstbijdrage, bij consumentenelektronica is zowel de groei als de winstbijdrage belabberd. Deze divisie is Philips' grootste in omzet (23,2 miljard gulden) en heeft - met halfgeleiders - de meeste werknemers: ruim 66.000. De Duitse consumentenmarkt, de grootste in Europa, gaat door een diep dal. Alle hoop is op markten in Amerika (groei) en het Verre Oosten (rappe groei) gevestigd. “De economische situatie in Europa, met name in Duitsland, is niet verbeterd”, zegt De Graaf. Philips-dochter Grundig is al jaren een zorgenkind. Dit is het laatste jaar dat Philips garant staat voor de verliezen. Er zijn tekenen van herstel van de kooplust van Otto Normalverbraucher, maar dat is pril en zet nog geen zoden aan de dijk. Het nieuwste bezuinigingsprogramma van de regering-Kohl is wel het laatste dat de makers van consumentenprodukten willen.

De Franse markt is niet veel beter. De consument wil maar niet optimistischer worden. Multinationals als Philips zijn op hun Europese thuismarkt mede boosdoener: hun eigen reorganisaties, die het prijspeil van hun produkten moeten verlagen, en de daarmee gepaard gaande uitstoot van arbeidsplaatsen zaaien onrust. “Allerwegen heerst bezorgheid over de werkloosheid”, zegt analist S. Street van BZW. “De vraag is welk toekomstbeeld Philips voor het tweede halfjaar kan schetsen.” De pogingen van de verschillende Europese overheden om door bezuinigingen de EMU-begrotingseisen te halen, werken eveneens negatief uit voor koopkracht en consumentenvertrouwen in de nabije economische toekomst.

In de eerste drie maanden leed Philips verlies in de consumentenelektronica: 52 miljoen gulden. Dat bedrag is nog voor rentebetalingen. “Ik verwacht in het tweede kwartaal een verlies in dezelfde orde van grootte”, zegt J. van Beek, analist van HSBC Van Meer James Capel. De vanochtend gepubliceerde marginale winstgroei van Polygram (film en muziek), waarin Philips een meerderheidsbelang heeft, kon de beurskoers geen impuls geven.

In de consumentenelektronica zal Philips niet ontkomen aan nieuwe reorganisaties, verwachten de meeste analisten. D. Dunn, de voormalige topman van de succesvolle divisie halfgeleiders die nu de produktdivsie Sound & Vision leidt, werkt al aan een heel pakket maatregelen. De vakbonden vrezen verlies van duizenden arbeidsplaatsen, waarvan zo'n 200 in Nederland. De vraag is of en wanneer het concern daarvoor de noodzakelijke voorzieningen zal treffen die ten laste van de bedrijfswinst worden gebracht. Het vierde kwartaal is favoriet voor nieuwe voorzieningen: Timmer is net weg, zijn opvolger (per 1 oktober) C. Boonstra kan een scherpere koers uitzetten. “Het is gebruikelijk dat bij het aantreden van een nieuwe baas bezems worden gebruikt”, commentarieert een belegger met een substantieel pakket aandelen Philips.

“Wij zijn weer terug waar wij waren”, zegt hij. “Niet dat Philips zoals vijf jaar geleden financieel op de rand van de afgrond staat, maar wat het sentiment betreft in de financiële wereld zijn wij wel terug bij af.” De koers van de aandelen van Philips ligt net als in de sombere tijden in 1992 dicht bij de waarde die de beursgenoteerde deelnemingen van Philips hebben, zoals Polygram, de Taiwanese chipfabriek TSMC en ASM Lithography, een toeleverancier voor de chipsindustrie. Aan de kern van de Philips-activiteiten kent de belegger nauwelijks waarde toe.

    • Menno Tamminga