Congres wil bijstand VS versoberen

WASHINGTON, 24 JULI. Het Amerikaanse Congres zoekt een manier om het systeem van de bijstand drastisch te hervormen en het aantal bijstandsgerechtigden te verminderen. Gisteren nam de Senaat een wetsvoorstel aan dat een ingrijpende verandering van het zestig jaar oude stelsel beoogt.

Het Huis van Afgevaardigden stemde vorige week al voor een vergelijkbaar, zij het iets strenger wetsvoorstel.

Beide huizen van het Congres hopen nu snel overeenstemming te bereiken over een compromis, dat ze dan ter ondertekening kunnen voorleggen aan president Clinton. Twee eerdere wetsvoorstellen die een drastische hervorming van de bijstand beoogden heeft Clinton het afgelopen jaar met zijn veto getroffen. Maar de versie die nu door de Senaat is aangenomen komt Clinton een eind tegemoet. De president zei gisteren dat de kans is toegenomen dat hij het wetsvoorstel zal tekenen. Hij wilde zich er echter nog niet op vastleggen.

Als het voorstel kracht van wet krijgt zullen de deelstaten hun eigen regels voor de verstrekking van bijstand kunnen opstellen. De deelstaten krijgen een bepaald bedrag, dat ze naar eigen inzicht aan de bijstand kunnen besteden. De federale overheid zal dan niet langer garanderen dat er een uitkering is voor alle arme kinderen in het land. Bovendien zal niemand langer dan vijf jaar in zijn leven aanspraak op bijstand kunnen maken. Gezinshoofden moeten binnen twee jaar werk vinden, anders verliest het hele gezin zijn uitkering.

In een groot aantal staten (37) wordt al geëxperimenteerd met strengere regels voor verstrekking van bijstand. Eén op de zeven Amerikaanse kinderen is thans afhankelijk van de bijstand. De nu voorgestelde hervorming moet een besparing opleveren van zestig miljard dollar over zes jaar.

De Republikeinse meerderheid in het Congres hoopt president Clinton met het wetsvoorstel in verlegenheid te brengen. Vier jaar geleden voerde Clinton campagne voor het presidentschap met de leuze dat hij een einde zou maken aan “de bijstand zoals we die kennen”. Tot nog toe is daar echter nog niets van terecht gekomen. De Republikeinse presidentskandidaat Bob Dole hamert er voortdurend op dat Clinton twee veto's heeft uitgesproken over hervormingsvoorstellen van het Congres. Als Clinton voor de derde keer zijn veto gebruikt, zullen de Republikeinen er zeker een campagnethema van maken en erop wijzen dat Clinton niet doet wat hij beloofd heeft.

Gaat Clinton daarentegen wèl akkoord met het voorstel, dan hebben de Republikeinen niet alleen een belangrijk punt van hun eigen programma uitgevoerd. Ze hebben dan bovendien Clinton zover gekregen dat hij een deel van zijn eigen achterban tegen de haren instrijkt. Veel Democraten, onder wie de belangrijke leider van de Democratische minderheid in de Senaat, Tom Daschle, geloven dat de wet grote aantallen kinderen in diepe armoede stort en aan hun lot overlaat.

Voorstanders van de wet betogen dat juist het huidige systeem fataal is, omdat het mensen van jongs af aan ontmoedigt werk te zoeken en hen zo “gevangen houdt in de bijstand”. In Wisconsin, dat het meest vergaande experiment heeft, is in negen jaar het aantal uitkeringsgerechtigdsen met ruim een kwart verminderd. De staat zet de bijstand van voortijdige schoolverlaters stop, neemt een maximum van vijf jaar in acht en werkt aan een plan om alle bijstandstrekkers werk te bieden - dat de meesten niet kunnen weigeren zonder hun uitkering te verliezen. Daarnaast trekt de staat extra geld uit voor kinderopvang en scholing en rekent daarom de komende jaren nog niet op een besparing.

Senatoren van beide partijen wisten gisteren een aantal scherpe kantjes van het wetsvoorstel af te slijpen. Zo wordt het populaire, maar kostbare en uiterst inefficiënte programma van voedselbonnen, waar 26 miljoen Amerikanen van profiteren, niet overgedragen aan de deelstaten. Wèl is de bepaling gehandhaafd dat legale immigranten die niet het Amerikaanse staatsburgerschap hebben de eerste vijf jaar van hun verblijf in de VS geen aanspraak kunnen maken op de bijstand. Alleen al in Californië kunnen hierdoor een miljoen mensen hun uitkering kwijtraken, aldus tegenstanders van de wet.