Schade onwettige staking niet te verhalen

DEN HAAG, 23 JULI. Een bedrijfsbezetting kan onrechtmatig zijn, maar dat betekent niet dat de schade die zo'n bezetting oplevert op de bezetters kan worden verhaald. Dat blijkt uit een uitspraak vorige week van het Amsterdamse Gerechtshof.

De zaak was aangespannen tegen de Industriebond FNV door Ventaz Engineering dat op de Antillen is gevestigd. De bond organiseerde op 25 maart 1992 een bedrijfsbezetting bij Klieverik NV, dat deel uitmaakte van Ventaz. Het bedrijf liep toen al twee jaar slecht. De FNV was ontevreden over het reddingsplan van de directie van Klieverik en ging over tot de bezetting.

De ontevredenheid van de FNV richtte zich op L.W. ('Bill') Vriesinga, een tot Canadees genaturaliseerde Nederlander, wiens familie alle Ventaz-aandelen bezat en daarmee aandeelhouder was van Klieverik. Volgens het Hof heerste rond de bedrijfsbezetting een “tegen de persoon Vriesinga gerichte sfeer”. Maar de bezetting had naar het oordeel van het Hof niet tot doel om Vriesinga terzijde te schuiven. De FNV bezette het bedrijf weliswaar onrechtmatig, maar deed dat om de onderneming van de ondergang te redden, meent het Gerechtshof.

Vriesinga claimt een schade van 9.726.028 gulden omdat zijn bedrijf na de bezetting failliet ging. Omdat de bezetting niet tegen hem persoonlijk was gericht kan de directeur-aandeelhouder geen schade claimen. Het faillisement kwam nadat banken hun vertrouwen in het bedrijf verloren en kredieten opzegden en omdat gedurende de staking orders wegvielen. De plannen van Vriesinga om eenzelfde bedrijf in de Verenigde Staten op te zetten, met volgens hem werkgelegenheidsimpulsen voor Oldenzaal, verdwenen in de prullenmand.

De FNV heeft ervaring met het onderscheid tussen bezetting om een bedrijf te redden of om de eigenaren weg te krijgen. In 1980 bezetten leden van de dienstenbond en de voedingsbond het hoofdkantoor van supermarktketen Elka in Aalten. De actie was erop gericht de eigenaren-aandeelhouders, het echtpaar Kip, weg te krijgen. De Hoge Raad oordeelde in 1991 daarom dat de FNV tot betaling van schadevergoeding moest overgaan.

De 70-jarige Vriesinga gaat in cassatie bij de Hoge Raad. Volgens hem worden buitenlandse bedrijven die zich in Nederland willen vestigen afgeschrokken door de uitspraak van het Hof dat “aandeelhouders geen rechten hebben”. De Canadees is in een briefwisseling met premier Kok gewikkeld, die hem adviseerde contact op te nemen met de voorzitter van de FNV, Johan Stekelenburg.