Idealiseren morele macht VN is gevaarlijk

Men zou het nakaarten over zaken in het verleden die zich vermoedelijk nooit in die vorm zullen herhalen, een nationale Nederlandse sport kunnen noemen. Wij zijn geneigd de onderste steen boven te willen halen en schuldigen aan te wijzen. Dat gebeurt wel eens zonder veel kennis van zaken.

Zo verwacht men veel van de Verenigde Naties zonder zich rekenschap te geven van de beperkte mogelijkheden van die organisatie. Het Charter is gemaakt om een volgende grote oorlog tussen de machtigste mogendheden te voorkomen en daarbij heeft men ervoor gezorgd dat de VN niets zouden kunnen ondernemen indien één der vijf grootste mogendheden zich daartegen zou verzetten.

Toen de Koreaanse oorlog ontstond werd het Charter opgerekt door de leden op te roepen zich te verenigen in het belang van de vrede. Het geval van burgeroorlogen waar de VN zich mee zouden bemoeien is niet voorzien. Er is in het Charter ook geen voorziening getroffen over de procedure welke dan moet worden gevolgd. Het geval van de burgeroorlog in Bosnië toont aan waar dit alles toe leidt. De VN konden geen leiding geven.

Het was ook de bedoeling van president Milosevic toen hij de stelling innam van niet met de NAVO te willen onderhandelen, maar zich bereid verklaarde een oplossing te zoeken in het kader van de VN. De procedure in New York, waar men eerst na eindeloos praten tot halfslachtige beslissingen kon komen waarbij Rusland altijd de kans had de Serviërs de hand boven het hoofd te houden, paste de Serviërs goed. Het getuigt dus van onwetendheid wanneer men de VN de schuld geven van gebrek aan kracht om op te treden. Dit weerhoudt onze nakaarters er niet van de VN te beschuldigen.

Wat is er in werkelijkheid gebeurd? De Bosnische Serviërs waren bezig zowel de Fransen als de Britten en de Amerikanen op verschillend gebied te tergen, bijvoorbeeld met het gevangen houden van piloten, van waarnemers van de VN en ander personeel. Afspraken werden niet nagekomen en de Serviërs uit Bosnië schenen aan de winnende hand.

De ontknoping kwam onverwacht en van een onverwachte zijde. Ineens hadden de Kroaten, die in de Kraïna door de daar wonende Serviërs van huis en haard verdreven waren, de beschikking over de nodige wapenen waarmee zij de Serviërs volkomen verrasten. De officiële regering van Bosnië, welke goeddeels uit moslims bestond, had ook meer wapenen zowel in de buurt van Tuzla als bij Sarajevo. Het gehele front van de Bosnische Serviërs zakte in elkaar en alle partijen bleken bereid aan een conferentie in de Verenigde Staten deel te nemen. De VN, die door zijn Charter gedoemd was machteloos te zijn, was volstrekt onschuldig aan deze omwenteling. Wanneer enkelen in Nederland de schuld, o.a. van het drama van Srebrenica bij de VN leggen dan bewijst dit alleen hun onkunde. Door zulke uitingen doen wij alleen onszelf kwaad.

Als er één les is te trekken uit al dit nakaarten over Bosnië dan is het wel deze: Het is altijd gevaarlijk de morele macht van internationale organisaties te idealiseren. Normen, welke die organisaties willen doorvoeren zonder de macht daartoe te bezitten, beschadigen hen die op zulk een denkbeeldige macht vertrouwen.

    • Oud-Ambassadeur in Moskou
    • G. Beelaerts van Blockland