Eerste solo Wölfl bij Neuer Tanz; Het publiek tot het alleruiterste getergd

Voorstelling: xyz - Bewegtes Opfer door Neuer Tanz. Choreografie: VA Wölfl. Gezien: Julidans, 21/7 Stadsschouwburg Amsterdam.

Het publiek dat voor de Duitse groep Neuer Tanz is gekomen, voert zelf een dansje uit. Met zoekende voeten schuifelt men de grote zaal van de Stadsschouwburg in. Snuffelend aan de stoelen bijna, want daarop bevindt zich het plaatsnummer. Het licht is, zoals wel vaker bij Neuer Tanz, uit.

Paradoxaal genoeg willen de choreografe Wanda Golonka en beeldend kunstenaar VA Wölfl van Neuer Tanz in hun donkere voorstellingen niet zozeer de dans, als wel de ruimte verkennen. Omdat de bewegingen in het schemerdonker soms ternauwernood zijn te ontwaren, moet je als toeschouwer gissen wat niet te zien is. Golonka en Wölfl bieden virtuele ruimtes: hun voorstellingen geven de mogelijkheid van een bepaalde ruimte, maar hoe die werkelijk is ingericht moet iedereen in zijn eigen hoofd uitzoeken. Dat lukt meestal wonderlijk goed: met een minimum aan beelden roept Neuer Tanz een maximum aan verbeelding op.

xyz - Bewegtes Opfer is de eerste voorstelling die VA Wölfl alleen, zonder Golonka maakte. Het begin is veelbelovend: door het kader van een hoge metalen lijst voeren in het donker zeven dansers aan twee barres klassieke basisoefeningen uit. Aan hun handen en enkels zijn zaklantaarns gebonden - bij iedere beweging wordt de zwarte ruimte met lichtstralen doorboord. Daarna worden de lampen op de grond richting publiek gelegd, en aldus verblind is er minutenlang niet meer dan twee paar snel schuivende voeten te ontwaren.

De consequentheid waarmee Golonka en Wölfl soortgelijke beelden vaak ruim een uur weten vol te houden, tergt de toeschouwer tot het uiterste. Toch weten ze juist zo uiteindelijk een bijna hypnotiserende concentratie op te wekken, die het onbehaaglijk turen ruimschoots compenseert. Nu Wölfl in xyz - Bewegtes Opfer alleen werkt, slaagt hij daar niet in. Zijn ingrediënten zijn typisch Neuer Tanz: de eindeloos repeterende bewegingen die synchroon worden uitgevoerd; de sullige muzak die zachtjes door een geluidboxje kabbelt; de minuten durende stiltes afgewisseld met trommelvliezen-scheurend kabaal, om iedereen weer even bij de les te halen.

Bij Wölfl blijven het aanzetjes tot iets dat maar niet komen wil. Het is alsof hij zonder de kennelijk strenge keuzes van Golonka álles wilde proberen. xyz... mist daardoor de biologerende schaarste die de andere voorstellingen van Neuer Tanz zo bijzonder maakt.

De concentratie, en daarmee de verbeelding krijgt geen kans. Wat overblijft is, na ruim een uur, alleen tergend.

    • Margriet Oostveen