Griekenland; Bosbranden Griekenland altijd 'aangestoken'

Eén van de instituten die in Griekenland goed werken, is de meteorologische dienst. Vaak wordt een omslag in het weer al vier, vijf dagen tevoren aangekondigd. Zo ook de hittegolf deze maand. Al op maandag wisten de kranten dat het donderdag zeer warm zou worden en dat in het weekeinde waarden van 40 graden zouden worden bereikt.

“Ondraaglijk heet” zou het worden, wisten zij al, zoals de Atheense kranten ook van 'paniek' spreken als die nog moet komen, of de 'publieke opinie' weergeven die zich nog moet vormen.

Alle hulpdiensten stonden klaar voor een noodsituatie en ziekenhuizen stelden hun airconditioning in, om taferelen te vermijden als in de beruchte zomer van 1987, toen een mengsel van hitte tot 44 graden en luchtvervuiling honderden doden eiste. Toen deze week de hitte kwam, hielden de media nog steeds vol dat zij 'ondraaglijk' was, maar ik was niet de enige die vond dat het eigenlijk best meeviel, waarschijnlijk doordat de vochtigheidsgraad laag bleef. De ziekenhuizen hadden nauwelijks meer te doen dan op andere dagen en er was slechts één dode, een oude man in een bus. Onmiddellijk kon je op televisie en radio horen dat er hoognodig airconditioning moest komen in de stadsbussen.

De media in Griekenland zijn catastrofe-minded geworden, maar niet over de hele linie. Met vreugde werd melding gemaakt van het feit dat harde noordenwinden na vijf dagen een einde zouden maken aan de ondraaglijke hitte, maar er werd door de media niet gretig ingegaan op de consequenties van de felle noordelijke luchtstroom: bosbranden. Zoals elk jaar kwamen ze ook nu weer als een donderslag bij heldere hemel.

Als ze eenmaal woeden - zoals nu - zijn zowat alle Grieken het eens: ze zijn aangestoken. Anders zouden ze niet zo snel om zich heen kunnen grijpen. Een paar jaar geleden stortte een helikopter neer en veroorzaakte daarmee in luttele tijd een enorme bosbrand. Hier was uitgesloten dat de brand was aangestoken, maar het publiek wist het beter.

De theorie is dan ook dat, zodra de harde noordenwind blaast, de brandstichters uit alle hoeken en gaten tevoorschijn komen om de boel te verzengen. Men heeft altijd wel motorfietsers gezien die snel wegreden. Maar helaas rijden in alle bossen dagelijks motorfietsers vaak snel, zeker wanneer er brand is uitgebroken die ze misschien helemaal niet veroorzaakt hebben.

Waarom niet, is wel geopperd, de kentekennummers van alle vehikels noteren die zich in de bossen vertonen zodra de harde noordenwind opsteekt? Dat zou een speciale bewakingsdienst moeten doen, maar juist die laat het steevast afweten. Het seizoen begon dit jaar met een grote brand op de Pendeli, een gebergte bij Athene. “De brandstichters maakten hun werk van vorig jaar af”, meldden onmiddellijk de media, die zich niet meer herinneren dat de brand van vorig jaar had kunnen worden vermeden als de wachthuisjes in een kritieke zone waar de brand begon bemand waren geweest.

Van sancties in dit verband hoor je al helemaal niet, ook niet van boetes voor dorpelingen die vuilnis verbranden, een vaste oorzaak van brand. Dan is er nog de rivaliteit tussen de gewone brandweer en de speciale bosbrandweer, die onder een ander departement ressorteert. Een competentiestrijd die nu al tientallen jaren duurt.

Het televisiestation Mega gaat al zover, de berichtgeving over elke nieuwe bosbrand te beginnen met: “Brandstichters zijn vandaag aan het werk geweest in....”, nog voordat ze verder enigerlei gegevens hebben. De minister van landbouw wist plotseling te melden dat de branden het werk zijn van 'agenten uit het buitenland', waarmee hij wel Turken bedoeld moet hebben. Die hadden in vroeger jaren ook eens de schuld gekregen in de Griekse pers, evenals Albanezen en - in één krant - joden.

De chef van de bosbrandbestrijding, de sombere Nikos Sbrokos, is zowat de enige die het hoofd koel houdt. De voornaamste verantwoordelijke voor de bosbranden, zo zei hij zonder blikken of blozen, is de onachtzame Griek. Sbrokos treedt in de voetsporen van een rechtse premier, George Rallis, die in 1981 werd geconfronteerd met een record aantal bosbranden. Toen al begon de psychose rond brandstichting. Pas veel later bekende hij dat hij niets van die brandstichtingen had geloofd, maar dat hij dit niet openlijk had durven zeggen.

    • F.G. van Hasselt