Bondsraad wijst bezuinigingen af

BONN, 20 JULI. De SPD-meerderheid in de Bondsraad heeft haar eensgezindheid gisteren bewaard en het bezuinigingspakket van 25 miljard mark voor 1997 van de Duitse regeringscoalitie, dat begin deze maand al in de Bondsdag was aanvaard, afgewezen. Of eigenlijk: de Duitse senaat, die wordt samengesteld volgens de politieke krachtsverhoudingen in de deelstaten, heeft het pakket van minister Theo Waigel (financiën, CSU) naar een bemiddelingscommissie van Bondsdag en Bondsraad terugverwezen.

SPD-voorzitter Oskar Lafontaine, premier van Saarland, herhaalde gisteren de oppositionele kritiek op het bezuinigingsprogramma van kanselier Helmut Kohls coalitie (CDU/CSU en FDP). Namelijk dat de voorgestelde bezuinigingen in de sociale zekerheid en het volksgezondheidssysteem te zwaar op de lagere en middelbare inkomens drukken. Vooral de geplande kortingen op het ziektegeld, de bijstand en het uitstel van de verhoging van kinderbijslag zitten de SPD, de Groenen en de Duitse vakbeweging dwars. De regeringscoalitie acht het spaarpakket echter noodzakelijk om de economie te saneren, belastingtegenvallers te compenseren en de begrotingscijfers over 1997 zó in orde te krijgen dat Duitsland voorjaar 1998 voldoet aan de toetredingseisen voor de Europese muntunie.

Doordat het spaarpakket voor het overgrote deel in wetsvoorstellen is gegoten waartegen de Bondsraad slechts een recht van bezwaar (Einspruch) en geen recht van definitieve verwerping heeft, kan de regeringscoalitie het touwtrekken in de bemiddelingscommissie van Bondsdag en Bondsraad in de komende weken met een gerust hart afwachten. Midden september komt praktisch het gehele pakket dan weer in de Bondsdag terug, waar de regeringscoalitie het laatste woord heeft. In dit geval moet dat dan met de “kanseliersmeerderheid” gebeuren (de helft plus één van de 672 leden van de Bondsdag, het aantal dat nodig is bij de verkiezingen van een kanselier). Omdat Kohls coalitie in de Bondsdag maar een meerderheid van vier stemmen heeft zal zij straks dus wel alle zeilen moeten bijzetten om de “sociale” linkervleugel van de CDU te laten vóórstemmen. Kohl is daarover optimistisch en zei vorige week al dat hij met iedereen wil wedden dat hij op 13 september de benodigde kanseliersmeerderheid krijgt.

Lafontaine, die gisteren zei dat de SPD bereid is tot onderhandelingen in de parlementaire bemiddelingscommissie, heeft in zoverre een succesje geboekt dat zijn regionale partijgenoten in de Bondsraad eensgezind vasthielden aan hun bezwaren tegen het regeringspakket en daarmee als het ware zijn partijkoers accepteerden.

De afgelopen dagen was verondersteld dat sommige deelstaten waarin de SPD in een coalitie regeert, zoals in Hamburg (SPD/Statt-partij) en Rijnland-Palts (SPD/FDP), van die koers zouden (moeten) afwijken.

Dat bleek gisteren niet het geval. Integendeel: ook Länder waar de CDU of de CSU (mee)regeert, zoals in Mecklenburg-Vorpommern (premier: Seite, CDU) en Thüringen (premier: Vogel, CDU), of zelfs een absolute meerderheid heeft, zoals in Saksen (Biedenkopf, CDU) en Beieren (Stoiber, CSU), maakten op onderdelen bezwaar tegen het federale bezuinigingspakket. Zodat de SPD zich er vrolijk over kon maken dat Beierens CSU-premier zich openlijk tegen enkele bezuinigingsvoorstellen van minister en CSU-voorzitter Waigel uitsprak.

Voor de Duitse deelstaten, en dus ook voor de SPD-meerderheid in de Bondsraad, komt de echte proef op de som overigens pas komend najaar. Dan moeten zij (met de gemeenten) hun eigen aandeel (ook 25 miljard) in de bezuinigingen voor '97 “invullen”, mede om eigen belastingtegenvallers en tekorten te compenseren en aan de muntunie-voorwaarden te helpen voldoen.

    • J.M. Bik