Agressiviteit bij minderheid van patiënten

UTRECHT, 20 JULI. Op kleine gesloten afdelingen van algemene psychiatrische ziekenhuizen komt gemiddeld vijf à zes keer per week een agressie-incident voor waarbij een verpleegkundige is betrokken.

Een klein aantal patiënten is verantwoordelijk voor de helft van de incidenten. Dit blijkt uit een onderzoek van het Nederlands centrum Geestelijke volksgezondheid (NcGv) in Utrecht.

Agressie tegen medepatiënten komt volgens het onderzoek vooral voor op verblijfsafdelingen en in mindere mate op opnameafdelingen. Verpleegkundigen beleven de helft van de incidenten als geen of lichte agressie, dertig procent als matig en twintig procent als ernstig. In twee à drie procent gaat het om extreem ernstige incidenten waarbij sprake is van letsel.

Het onderzoek vond plaats in vier psychiatrische ziekenhuizen. In acht weken werden door de verpleegkundigen 347 incidenten geregistreerd. Van deze incidenten werden er 23 nader bestudeerd.

Bij een kwart van de incidenten is een oorzaak niet direct aanwijsbaar. In dertien procent van de gevallen worden de incidenten toegeschreven aan wanen of hallucinaties. De helft van de incidenten ontstaat in de relatie tussen patiënten en verpleegkundigen door conflicten over regels, gedrag, inperken van vrijheden en het niet inwilligen van verzoeken. Soms worden de regels te strak gehanteerd en soms juist te vrijblijvend. Agressie ontstaat volgens de onderzoekers vaak wanneer patiënten vinden dat ze te weinig in te brengen hebben. Ook de sfeer op de afdeling tussen patiënten onderling kan volgens de onderzoekers een broeinest zijn voor agressie.

De onderzoekers vinden dat er meer aandacht moet komen voor het onderwerp agressie en dat de instellingen een betere registratie moeten aanleggen. Verder zouden patiënten zich moeten kunnen terugtrekken op een eigen, altijd toegankelijke kamer als ze zich gespannen voelen. Huisregels zouden tot een minimum beperkt moeten worden. Op de afdelingen moeten regelmatig de grenzen van het toelaatbare verduidelijkt worden. Ieder psychiatrisch ziekenhuis dient een agressiebeleid op te stellen, aldus het rapport.

De bejegening van de patiënten tijdens de incidenten dient altijd respectvol te zijn omdat dit het gezichtsverlies van de patiënt beperkt. Wanneer pogingen om agressie te voorkomen binnen de eigen afdeling zijn mislukt, moet hulp van buiten de afdeling worden gezocht, aldus het onderzoek. De incidenten moeten verder expliciet worden nabesproken met verpleegkundigen en patiënten. Vooral patiënten hebben behoefte aan een evaluatie.