Oorzaak vliegramp nog onbekend; Speculaties over luchtdoelraket, Clinton waarschuwt voor snel oordeel

WASHINGTON, 19 JULI. Het kan nog dagen of zelfs weken duren voor de Amerikaanse autoriteiten de oorzaak hebben vastgesteld van de ramp met de Boeing 747 van TWA, die woensdagavond neerstortte in de Atlantische Oceaan. President Clinton en vele regeringsfunctionarissen waarschuwden gisteren niet te snel een oordeel te vormen over de toedracht.

“Wij weten niet wat de oorzaak van deze pijnlijk gebeurtenis is”, zei Clinton. Hij verwees naar de bomaanslag vorig jaar op een overheidsgebouw in Oklahoma Stad. Toen concludeerden velen overhaast dat de dader wel uit het Midden-Oosten zou komen - tot de verdachte, en later ook zijn medeverdachte, Amerikanen bleken te zijn.

Bij de ramp met het toestel van TWA, dat op weg was van New York naar Parijs, kwamen 230 mensen om het leven: voor het merendeel Amerikanen, veertig Fransen, acht Italianen en twee Ieren. Van 140 mensen zijn nu de lichamen geborgen. Met 400 man zoekt de kustwacht naar de stoffelijke resten van de overige inzittenden.

Tot nu toe lijken er nog steeds drie mogelijke toedrachten te zijn. Of de ramp is veroorzaakt door een explosie aan boord, bijvoorbeeld ten gevolge van een bom, die vervolgens een grotere explosie in gang zette. Of er was een groot probleem met de motoren of een ander onderdeel van het vliegtuig, bijvoorbeeld een vleugel. Of een object heeft het toestel geraakt, een ander vliegtuig of mogelijk zelfs een van de schouder afgevuurde luchtdoelraket. In de media werd ondanks de oproep van president Clinton druk gespeculeerd over de mogelijkheid dat sabotage of een terroristische aanslag de ramp had veroorzaakt.

Volgens het televisiestation ABC heeft een grote, in de VS verschijnende Arabische krant deze week een waarschuwing ontvangen voor een aanslag op een Amerikaans doelwit, afkomstig van een van de groeperingen die de verantwoordelijkheid opeiste voor de recente terreuraanslag op een Amerikaans legerkamp in Saoedi-Arabië. Maar volgens het State Department gaat het om niet meer dan een “algemene verwensing” van de Amerikaanse aanwezigheid in Saoedi-Arabië en bevatte de tekst geen “specifieke dreigementen”.

Volgens ABC, dat zich baseert op een bron dichtbij het onderzoek, doet de theorie opgeld dat extremisten het vliegtuig met een vanaf de schouder afgevuurde raket hebben verwoest. Onderzoekers zeggen dit na te gaan, maar voorlopig geen bewijzen te hebben dat de ramp iets anders is dan een ongeluk.

Duikers van de Amerikaanse marine zijn begonnen de bodem van de oceaan af te zoeken met elektronische sensoren en sonarapparatuur, in de hoop de twee zogenoemde 'zwarte dozen' te vinden: de recorder met de vluchtgegevens en die met de gesprekken tussen de bemanning en de verkeersleiding. De zwarte dozen moeten meer duidelijkheid scheppen over de oorzaak van de explosie.

Pagina 5: TWA is doelwit van felle kritiek van nabestaanden

In twee telefoontjes is gisteren de verantwoordelijkheid voor de ramp opgeëist, aldus minister van justitie Janet Reno, maar het is nog volledig onduidelijk of daar enige waarde aan gehecht kan worden. Eén van de telefoontjes kwam binnen bij een televisiestation in Tampa, in de staat Florida. Een man zei te spreken namens de “jihad” en kondigde nog meer acties aan.

Het toestel ontplofte woensdagavond in de lucht, een klein half uur nadat het was opgestegen. De brokstukken stortten brandend in zee, zo'n vijftien kilometer ten zuiden van het plaatsje Moriches aan de kust van Long Island. De oceaan is daar ongeveer dertig meter diep. Gisteren dreven er op het water nog talloze resten van het vliegtuig en persoonlijke bezittingen van de slachtoffers.

De twee piloten van de Boeing waren zeer ervaren. Ze hadden beiden meer dan zevenduizend vlieguren en werkten voor TWA sinds het midden van de jaren zestig, aldus een woordvoerder.

TWA was gisteren het doelwit van felle kritiek van nabestaanden van de slachtoffers en politici. Burgemeester Rudy Giuliani van New York hekelde de leiding van het bedrijf omdat het achttien tot twintig uur duurde voor nagegaan was wie zich precies aan boord van het vliegtuig bevond en alvorens de familieleden waren ingelicht. Al die tijd hadden mensen die wilden nagaan of hun naasten aan boord waren in grote onzekerheid moeten afwachten.

De luchtvaartmaatschappij maakte eerst melding van 229 slachtoffers, vervolgens van 228 en uiteindelijk van 230. Volgens Giuliani reageerde de leiding van de vliegtuigmaatschappij zeer laks. “Er was een schrikbarend gebrek aan coördinatie en de opvang was volstrekt ontoereikend. Zo is de directeur gewoon gaan slapen”, zei Giuliani. President Clinton voerde gisteren een gesprek met de directeur van de maatschappij, Jeffrey Erickson, over de manier waarop TWA de familieleden behandelt.

De Griekse regering liet gisteren weten dat het toestel woensdag op de luchthaven van Athene drie maal aan een veiligheidsinspectie was onderworpen alvorens het naar New York vertrok. Athene gold in de jaren tachtig gold als een luchthaven vanwaar vleigtuigkapers en terroristen betrekkelijk gemakkelijk aan boord van vliegtuigen konden komen. De afgelopen jaren echter leken de Grieken die reputatie te boven te komen. Maar in maart van dit jaar leverde de Amerikaanse minister van transport, Federico Pena, kritiek op de veiligheidsmaatregelen op het vliegveld. Nadat de controle, vooral van vluchten naar de VS, in mei was verscherpt trok de Amerikaanse luchtvaartdienst FAA (Federal Aviation Administration) de waarschuwing weer in.

Het Witte Huis heeft vanuit de hele wereld condoleances ontvangen: paus Johannes Paulus II, de Duitse bondskanselier Kohl, de Franse president Chirac, de Russische president Jeltsin en de Britse premier Major hebben Clinton hun medeleven overgebracht.

Op alle Amerikaanse televisiestaions werd het plaatsje Montoursville, in Pennsylvania, het symbool van de tragedie. Zestien middelbare scholieren en hun vijf volwassen begeleiders uit het kleine plaatsje met vijfduizend inwoners waren op weg naar Frankrijk om daar tien dagen door te brengen en hun Frans te oefenen. Twee jaar lang hadden ze gespaard voor de reis, en geld opgehaald met bazars en klusjes. Iedereen in Montoursville kende wel iemand in het vliegtuig.