Zwart-wit 'switch' op station Bijlmer

In de ochtend- en middagspits op de stations Bijlmer, Bullewijk en Holendrecht is de ruil wit voor zwart. Als het personeel uit de Amsterdamse Poort en de AMC-werknemers gaan, komen de buurtbewoners. En andersom.

De laatste werkdag van de week ligt achter ons en over het perron waaien oprispingen uit de voorbije kantooruren. “Gaat Henk weg? Per wanneer?” “Ze hadden mij op een project gezet dat er eigenlijk niet was.” “Jij moet invallen, anders gebeurt daar niks.” “Ze willen een nieuwe structuur doorvoeren.” “Wie leidt dat nou?”

Vrijdagmiddag vijf uur, op de metrostations Bijlmer, Bullewijk en Holendrecht: parade van donkere pakken, bonte dassen en koffertjes. En maandagochtend om negen uur opnieuw, dan aan de andere kant van het spoor. Elke werkdag ziet twee keer de 'switch' op deze stations. De ochtendtrein voert de werkenden aan, de middagtrein brengt ze weer naar huis. Want in de Bijlmerflats wonen, doen ze nauwelijks.

Amsterdam-Zuidoost kent de zogeheten 'werkgelegenheidsparadox': werk zat en werklozen te over. Het aantal kantoren in dit gebied is de afgelopen vijftien jaar razendsnel gestegen. De ligging aan deze metrolijn en de ringwegen rond Amsterdam hebben het dorre gebied tot bloei gebracht. Nu zijn er zo'n 45.000 arbeidsplaatsen, in 2000 moeten dat er 50.000 zijn, vijf jaar later nog eens 5.000 meer.

Aan de andere kant geldt Zuidoost, en zeker de wijk achter de stations Bijlmer en Bullewijk, als rampgebied, als het enige potentiele getto van Nederland. Niet voor niets is daar een vernieuwingsprogramma van bijna 1 miljard gulden voor opgesteld. Het merendeel is bedoeld om de vlucht van 'kansrijke' bewoners te keren. Nu is het zo dat bijna alleen de losers achterblijven in de hoogbouwflats. Door een paar flats te slopen en er ook koopwoningen voor in de plaats te zetten, hoopt het stadsdeel de rijkere bewoners te behouden en misschien de forensen in hun donkere pakken aan te lokken.

De helft van de beroepsbevolking in dit deel van Zuidoost is werkloos, bijna 10.700 mensen. Van de allochtonen is zelfs tweederde werkloos. En omdat van bewoners van de hoogbouw bijna 80 procent allochtoon is, is de ruil die twee keer per dag op station Bijlmer geschiedt, in grote mate wit voor zwart. Wilco Renkema is wit. Hij komt elke dag uit Beverwijk naar een ingenieursbureau in het kantoorgebouw De Heerd. Tweeëneenhalf uur reizen per dag. Op zijn kantoor werken twee jongens die in Amsterdam wonen, de rest is forens. Hij zou wel dichter bij zijn werk willen wonen, maar zeker niet in de Bijlmer. Ja, misschien als de torenwoningen bij het nieuwe Ajaxstadion klaar zijn.

In het vernieuwingsprogramma van de Bijlmermeer staat dat van de nieuwe banen die in Zuidoost worden verwacht, 2.700 ten goede moeten komen aan de werkzoekenden in de Bijlmermeer. Het lokale arbeidsbureau probeert Bijlmerbewoners voorrang te geven bij vacatures. Makkelijk is het niet, zegt A. Somsen van economische zaken op het stadsdeelkantoor.

De vaardigheden van de Bijlmerbewoners zijn nu eenmaal niet toegesneden op de kantooreisen die de meeste nieuwe bedrijven stellen. Wat dat betreft heeft ze haar hoop gevestigd op het nieuwe Ajax-stadion.

De werkgelegenheid die daaromheen wordt gegenereerd, sluit wellicht beter aan bij de mogelijkheden van de buurtbewoners. Het moet een uitgaanscentrum worden met veel horecagelegenheden, een theater van Joop van den Ende, een concerthal en een mega-bioscoop.

Zover is het nog niet. Wethouder Jaap van der Aa, verantwoordelijk voor zowel werkgelegenheid als het minderhedenbeleid, schreef onlangs een mismoedige conclusie naar het college van B en W: terwijl het minderhedenbeleid speciaal is bedacht om de achterstanden van zwart ten opzichte van wit te verkleinen, wordt die afstand alleen nog maar groter.