VS vraagt EU druk op Cuba op te voeren

WASHINGTON/BRUSSEL, 18 JULI. De Verenigde Staten hebben hun Europese bondgenoten en Canada gisteren publiekelijk opgeroepen maatregelen te nemen om het Cubaanse regime te dwingen tot het beter respecteren van de mensenrechten en de democratie te bevorderen.

Deze oproep kwam nadat president Clinton, onder druk van onder meer de Europese Unie, besloot een deel van de zeer omstreden Helms-Burton wet een half jaar op te schorten. Het gaat daarbij om de passage die het mogelijk maakt niet-Amerikaanse bedrijven in de VS te vervolgen die zaken doen met Cubaanse ondernemingen die gebruik maken van geconfisceerde Amerikaanse eigendommen.

Aan Europa, Canada en Mexico is onder meer gevraagd geld te geven aan mensenrechtengroeperingen in Cuba, geen hulp meer te bieden aan het regime van Fidel Castro, met uitzondering van humanitaire zaken, en de vrije vakbeweging op het socialistische eiland te bevorderen. Ook humanitaire hulp zou bij voorkeur moeten worden verstrekt aan onafhankelijke groeperingen en niet aan de Cubaanse regering.

Clinton maakte gisteren bekend een speciale gezant aan te stellen die de westerse partners gaat begeleiden. Volgens Washington moet het Cuba-beleid vergelijkbaar worden met de wijze waarop het westen Zuid-Afrika aanpakte in de tijd van de apartheid.

De Amerikaanse minister van buitenlandse zaken Warren Christopher is optimistisch over de houding van de Europese bondgenoten in het isoleren van Cuba. Hij zei begrepen te hebben dat zij met de Verenigde staten willen samenwerken in de uitvoering van de nieuwe initiatieven die de druk op Havana moeten vergroten. Christopher zei dit nadat hij verscheidene Europese collega's had gebeld. “Ik heb de indruk dat zij zich willen committeren.”

De Europese Unie (EU) en Canada zijn overigens nog lang niet tevreden over de concessies die Clinton heeft gedaan. De EU leidt samen met Canada en Mexico het verzet tegen de Amerikaanse wet en blijft doorwerken aan tegenmaatregelen. Het uitstel gaat de Europeanen “niet ver genoeg”. Het internationale bedrijfsleven ondervindt nog steeds schade, zo onderstreepte gisteren de woordvoerder van Europees handelscommissaris Sir Leon Brittan. Canada toonde zich bij monde van minister Axworthy (Buitenlandse Zaken) iets positiever: “Onder de gegeven omstandigheden is het beste wat we konden krijgen.”

Deskundigen van de Europese Commissie bezinnen zich sinds gisteren op de juridische mogelijkheden. Het comité van ambassadeurs van de Europese Unie beraadt zich vandaag over eventuele tegenmaatregelen.

De Europese ministers van Buitenlandse Zaken keurden afgelopen maandag al een lijst met opties goed. Een toegangsverbod voor Amerikaanse zakenlieden tot de unie is een van de mogelijkheden die wordt overwogen. Het is een maatregel van oog om oog, tand om tand. De VS waarschuwden onlangs een aantal zakenlieden dat ze met hun families niet langer welkom zijn in de VS als ze hun activiteiten in Cuba niet staken.

Op het lijstje staan ook andere stappen, zoals het indienen van een officiële klacht bij de geschillencommissie van de Wereldhandelsorganisatie (WTO). Ook overweegt Brussel een zwarte lijst op te stellen van Amerikaanse bedrijven die gebruik maken van de Helms-Burtonwet om Europese bedrijven dwars te zitten.

Bij nadere beschouwing van Clintons besluit van dinsdagavond komt de Europese Commissie tot de conclusie dat de meeste schadelijke effecten van de wet overeind blijven. Weliswaar heeft de president een belangrijk onderdeel opgeschort tot februari, maar buitenlandse ondernemingen met belangen in Cuba kunnen toch nog met terugwerkende kracht voor de Amerikaanse rechter worden gedaagd.

De EU heeft laten weten dat zij ook na de zes maanden opschorting willen dat het onmogelijk blijft dat hun bedrijven in de VS vervolgd kunnen worden voor het onderhouden van banden met Cuba. Christopher zei daarop te hebben gereageerd met de opmerking dat eerst vooruitgang geboekt moet worden in het bevorderen van de mensenrechten in Cuba alvorens hierover kan worden gesproken. (Reuter, AP, AFP)