Kern draait los van aardkorst

ROTTERDAM, 18 JULI. Twee Amerikaanse onderzoekers hebben ontdekt dat de binnenste aardkern beweegt ten opzichte van de daaromheen liggende laag, de buitenste aardkern. Dit betekent dat het binnenste van de aarde veel dynamischer is dan tot nog toe werd aangenomen.

De seismologen dr. Xiaodong Song en dr. Paul Richards van het Lamont-Doherty Earth Observatory in New York publiceren deze bevindingen vandaag in het Britse wetenschappelijk blad Nature.

Song en Richards analyseerden gegevens van seismische metingen aan de hand van 38 aardbevingen die zich tussen 1967 en 1995 hebben voorgedaan nabij de South Sandwich Islands, een eilandengroep bij Antarctica. Professor Roel Snieder, hoogleraar seismologie aan de Universiteit Utrecht is verbaasd dat de onderzoekers erin geslaagd zijn in een tijdsbestek van maar dertig jaar een geologisch verschijnsel waar te nemen.

“De beweging van bijvoorbeeld de aardplaten gaat veel trager dan die van de aardkern. Voor geologen gaat alles op aarde eigenlijk heel langzaam.”

De binnenste aardkern werd in 1936 via seismische metingen ontdekt. De kern is vast, bestaat uit ijzer en nikkel en heeft een straal van 2.400 kilometer. De aarde draait niet alleen rond, maar vertoont ook een beweging langs de noord-zuid as. Dat geldt voor alle aardlagen. Tot nog toe werd aangenomen dat de binnenste en buitenste aardkern dezelfde beweging maakten langs die noord-zuid as. De twee Amerikanen ontdekten dat de beweging tegengesteld is. Als de ene in oostwaartse richting beweegt, gaat de andere in westwaartse richting.

Snieder: “Je kunt de situatie in het binnenste van de aarde vergelijken met een ei dat zich in een bol van gelatine bevindt. Nu blijkt dat het ei beweegt ten opzichte van het materiaal daaromheen.”

De Utrechtse hoogleraar verwacht dat de Amerikaanse ontdekking een bijdrage kan leveren tot het begrip van een tot nog toe raadselachtig verschijnsel: het omklappen van het aardmagnetisch veld. Dit proces, waarbij de magnetische noord- en zuidpool van plaats verwisselen, voltrekt zich eens in de enkele miljoenen jaren. Waarom, is niet duidelijk.

Song en Richards denken dat hun ontdekking nieuwe kennis zal opleveren over de temperatuur nabij het middelpunt van de aarde, over warmtestroming door de planeet en de beweging van de aardkorst.

Over dat laatste twijfelt Snieder: “Een verband tussen deze ontdekking en het bewegen van de aardplaten zie ik niet. Voor het begrijpen van de dynamica van de aardkern is het ontzettend belangrijk, maar je zult er geen aardbeving in Californië mee kunnen voorspellen.”