Spaanse reus kansloos voor zesde Tourzege; Einde tijdperk Indurain

HAUTACAM, 17 JULI. Symboliek genoeg op die kale, warme berg in de Pyreneeën. Op de parkeerplaats van de Hautacam staarden Baskische kinderen met betraande ogen naar een blauwe gezinswagen. Ze probeerden een glimp op te vangen van Miguel Indurain, de verslagen wielerheld die achter geblindeerde ramen zijn nederlaag verwerkte. Het enige dat de kinderen te zien kregen, was de hand van Indurain toen hij een bananenschil naar buiten gooide.

Zittend op een bankje, met een zwarte honkbalpet op de zwarte haardos, gaf hij later tekst en uitleg over zijn inzinking op de Hautacam. Hij had zich sterk gevoeld maar niet sterk genoeg. Hij had een grote versnelling gereden maar niet groot genoeg. Hij had in het begin op kop gereden maar niet lang genoeg. Wielrenners plegen doorgaans met hun benen te spreken. En anders is de gezichtsuitdrukking veelzeggend genoeg. Met een flauwe glimlach legde Indurain zich neer bij het onvermijdelijke.

Op de steile slotklim van de zestiende etappe leed hij een fikse nederlaag. De Spanjaard moest niet alleen zijn meerdere erkennen in gele-truidrager en ritwinnaar Bjarne Riis, ook tien andere renners finishten gisteren voor hem. In de laatste zeven kilometer gaf Indurain liefst 2,28 minuten toe op de winnaar.

De Spaanse reus heeft de ongelijke strijd opgegeven. De heldere geest wil nog wel, maar het gespierde lijf sputtert steeds vaker en steeds hardnekkiger tegen.

Anderhalve week na de eerste tekenen van verzwakking, moest Indurain opnieuw vele minuten toegeven op renners die hij in het verleden nog gemakkelijk de baas bleef. Op weg naar Les Arcs leek geeuwhonger nog een geldig excuus. Vlak bij huis kon hij zich niet meer verschuilen achter gebrek aan voedsel. Zelfs het weer was gisteren niet in zijn nadeel.

Ironie genoeg op die kale, warme berg in de Pyreneeën. Op zijn 32ste verjaardag verloor Indurain niet alleen de Tour de France, hij moest ook erkennen dat het einde van een imposante loopbaan nadert. Elf jaar topsport heeft zijn tol geëist. Wielrennen is een loodzware duursport. Voor Indurain wegen de voordelen van een groot hart en een groot talent niet langer op tegen de nadelen van een zwaar lichaam en een gevorderde leeftijd.

Een hoofdstuk in de geschiedenis van de Tour kan worden afgesloten. Net als Jacques Anquetil, Eddy Merckx en Bernard Hinault blijft Indurain steken op een totaal van vijf eindzeges. Van de recordhouders was Indurain in 1995 als 31-jarige de oudste Tourwinnaar. Anquetil (1964) en Hinault (1985) waren dertig tijdens hun laatste eindzege, Merckx was 29 toen hij in 1974 voor de laatste keer tot winnaar werd uitgeroepen.

Pagina 10: Superieur stilist, edelmoedig mens en groot kampioen

Gedurende een half decennium heeft Miguel Indurain de wielersport gedomineerd. In een superieure stijl gaf hij het fenomeen tijdrijden een nieuwe dimensie. Hij kreeg veel kritiek om zijn berekenende rijstijl, meestal van mensen die hem nooit van dichtbij hebben meegemaakt. Hij heeft tactisch gekoerst omdat de wielersport is geëvolueerd. Het is tegenwoordig onmogelijk om het hele jaar in topvorm te zijn en altijd maar vooraan te rijden. Wie vandaag in vorm is, moet morgen rusten.

Natuurlijk is het jammer dat Indurain sinds zijn eerste gele trui nooit meer een gewone etappe heeft gewonnen. Hij is een grootmoedig mens en liet de eer van de ritzege altijd aan een medevluchter. Hij is geen kannibaal als Eddy Merckx, geen vechtjas als Bernard Hinault. Van de recordhouders lijkt hij nog het meest op Jacques Anquetil, bijgenaamd Monsieur Chrono, maar eigenlijk doen we de waarheid geweld aan met deze vergelijking. Indurain is een verhaal apart.

In 1985 was hij als 20-jarige de jongste leider aller tijden in de Ronde van Spanje. In hetzelfde jaar maakte hij een kortstondig debuut in de Ronde van Frankrijk. In 1989 won hij zijn eerste Touretappe. In 1991 begon de victorie die uiteindelijk meer dan vijf jaar heeft geduurd. Behalve twee eindzeges in de Ronde van Italië behaalde hij twaalf ritzeges in de Tour, waarvan tien tijdritten. Hij droeg zestig dagen de gele trui, waarmee hij zich achter Merckx en Hinault op de derde plaats aller tijden schaarde.

Vorig najaar werd hij in Colombia wereldkampioen tijdrijden en hielp hij zijn landgenoot Abraham Olano aan de mondiale wegtitel. Een week later deed hij een vergeefse poging het werelduurrecord van Tony Rominger te verbeteren. Achteraf gezien was de mislukte aanval op de wielerbaan van Bogota een teken aan de wand. Na een half uur fietsen staakte hij de poging. Hij excuseerde zich door te verwijzen naar zijn gebrekkige voorbereiding op de piste.

Vorige maand won Indurain met overmacht de Dauphiné Libéré, traditiegetrouw zijn eerste en laatste test voor de Tour. Voor de start in 's-Hertogenbosch geloofden maar weinig wielerkenners in de aanstaande onttakeling van de fietsmachine uit Navarra. Indurain was huizenhoog favoriet, zelfs nadat hij in de proloog een paar seconden had verspeeld op winnaar Alex Zülle. Hij spaarde zich en nam geen risico in de Nederlandse regen, luidde de publieke opinie. Vorig weekeinde volgde in de Alpen het verhaal van de geeuwhonger en de onvermijdelijke herstelperiode. Daarna volgden negen dagen van speculeren. Redt hij 't of redt hij 't niet?

Op de Hautacam reed hij gisteren aanvankelijk in het voorste gelid. Na een paar kilometer moest hij de koppositie afstaan aan Jan Ullrich, de knecht van Bjarne Riis. Indurain keek vanachter zijn zonnebril angstvallig om zich heen. Waar is de gele trui? Toen Riis na een paar schijnzetten uiteindelijk uit het zicht verdween, reed Indurain met open mond een verloren race.

Ruim tweeëneenhalve minuut na winnaar Riis passeerde hij de finishlijn. Voordat de horden fotografen op hem af schoten, maakte hij rechtsomkeert. In de blauwe bus op de parkeerplaats vertelde hij niet meer in een podiumplaats te geloven. Wanneer zet hij de fiets definitief aan de kant, wilden de Spaanse verslaggevers vervolgens weten. Het antwoord laat nog even op zich wachten.

Gaat hij nog wel naar Parijs, was een andere voorspelbare vraag. Ja, de titelhouder zal de Tour naar eer en geweten uitrijden. Vandaag koerst Miguel Indurain voor eigen publiek naar Pamplona. Naar verwachting honderdduizenden Spanjaarden vormen een erehaag voor een groot kampioen.

    • Jaap Bloembergen