De vadercrisis

Wat drijft de criminaliteit terug, bestrijdt kinderarmoede, vermindert tienerzwangerschappen én vereist geen hogere belastingen? Goede vaders! Pappies.

Om vader te worden is alleen een zaadcel nodig. Voor een pappie is inzet, aandacht, energie, tijd en vindingrijkheid nodig. Dat is de strekking van een opvallende krantenadvertentie van het National Fatherhood Initiative. Bel 1-800-790-DADS.

Vaders die met hun kinderen onder hetzelfde dak slapen, tijd met hen doorbrengen en hen knuffelen zijn in de Verenigde Staten schaars aan het worden. Eenderde van de blanke en tweederde van de zwarte kinderen wonen niet met hun vader in hetzelfde huis. “De VS is nu wereldleider in vaderloze gezinnen”, meldt een folder van de vaderschapsorganisatie. “In 1986, toen 24 procent van de gezinnen één ouder had, namen wij de eerste plaats over van Zweden dat een percentage had van minder dan 20. Vandaag staat in dertig procent van de Amerikaanse gezinnen één enkele ouder aan het hoofd.”

Het Nationaal Fatherhood Initiative is tweeënhalf jaar geleden opgericht door Wade Horn (41), een kinderpsycholoog die als regeringsfunctionaris belast is met sociale subsidies. “Wij willen dat vaders er zijn voor hun kinderen”, zegt hij telefonisch uit Virginia. “Sommige vaders werken te veel en zijn niet beschikbaar en andere vaders wonen niet bij hun kinderen of zijn geheel verdwenen. Belangrijk is dat iedereen beseft dat die vaders er moeten zijn. Ze hebben een rol bij de ontwikkeling van een kind.”

De veranderingen in de samenstelling van het Amerikaanse gezin hebben zich in sneltreinvaart voltrokken. Het zijn niet de alternatieve woonvormen, communes of homohuwelijken die een bres sloegen in het gezin, het gezin zelf kwam in een crisis. Volgens Horn werd de vader te veel gezien als economische noodzaak en werd zijn aanwezigheid ondergewaardeerd. Na een echtscheiding viel hij vaak uit de boot. Daar kunnen elk jaar 1 miljoen Amerikaanse kinderen over meepraten. Bij de helft van de 1,2 miljoen Amerikaanse echtscheidingen per jaar zijn kinderen betrokken. Ongeveer de helft van alle Amerikaanse huwelijken eindigt nu in scheiding. Overigens is dat cijfer volgens Horn op z'n retour, maar hij stelt ook vast dat er minder huwelijken worden gesloten, dus de trend is niet helemaal duidelijk.

De vadercrisis is volgens Horn niet iets specifiek Amerikaans, al is de crisis in andere Westerse landen minder urgent. Horn meent dat vooral landen met sterke religieuze tradities, zoals Italië en Ierland, het beter doen dan landen als Zweden en Denemarken die zulke tradities niet hebben. Horn: “In sommige samenlevingen wordt het niet geaccepteerd dat een vader zijn kinderen laat zitten, in andere wel.”

Het National Fatherhood Initiative staat los van politieke doelstellingen. Het wil proberen te redden wat er te redden valt want de schrikbarende erosie van het gezin lijkt de basis voor hogere misdaadcijfers en dito tienerzwangerschapscijfers. Colin Powell, Al Gore en Bill Cosby worden allemaal in stelling gebracht om daar iets aan te doen. “We willen steun van alle politieke richtingen en religieuze gezindtes”, zegt Horn. “Daarom vragen we steun voor onze standpunten aan Powell en Gore, maar ook aan Jack Kemp, een Republikein, en Bill Bradley, een Democraat.”

Een van de oorzaken die Horn noemt voor de vadercrisis is de zogeheten seksuele revolutie: “Het impliceerde seks zonder huwelijk, mannen konden dus overal seks krijgen zonder getrouwd te zijn.” De seksuele revolutie heeft volgens sommigen seks uit de taboesfeer gehaald en als gevolg daarvan is er betere voorlichting. In sommige landen is daardoor ook de zwangerschap onder tieners afgenomen. In de VS is die nog heel hoog. Hoe komt dat? Horn: “Er ligt te veel nadruk op seks, daardoor worden Amerikaanse tieners aangemoedigd.” Slechte voorlichting is volgens hem niet het probleem. “Ik ben nog nooit een tiener tegengekomen die niet weet hoe je een condoom moet gebruiken of waar je het moet kopen. Het verschil is dat tienermeisjes hier baby's willen. In Europese landen waar ik ben geweest hoor je dat niet. Daar willen vrouwen juist wachten. Dat is een groot verschil.”

    • Lucas Ligtenberg