Beurskoersen kelderen fors; Staking tegen bezuinigingen verlamt Israel

TEL-AVIV, 17 juli. De Israelische economie is vandaag als gevolg van een proteststaking van het algemeen vakverbond de Histadruth tegen het bezuiningsprogramma van de regering Netanyahu vrijwel tot stilstand gekomen. Een half miljoen arbeiders is voor 10 uur in staking gegaan.

Het recente besluit van de nieuwe Likud-regering rond de 2,5 miljard gulden op de begroting van 1997 te bezuiniging op rekening van enkele belangrijke aspecten van de welvaartsstaat heeft deze staking uitgelokt. Aantasting van de kinderbijslag, het duurder worden van medische verzorging en andere voorzieningen hebben ook de woede van Likud-stemmers opgewekt. “We hebben Bibi (Netanyahu) op de troon gezet, we zullen hem ook onttronen”, zei een verbitterde man die in mei op Likud had gestemd.

De honderdduizenden stakers hebben alle regeringsinstanties lamgelegd en daarnaast vitale instellingen banken, havens, luchthavens, ziekenhuizen en treinen. Ook staatsbedrijven zoals die voor de telefoon en de elektriciteit werden getroffen door de acties.

Hoge rente, als gevolg waarvan de Israelische munteenheid de shekel een buitengewoon sterke indruk maakt, en de bezuinigingen hebben tot doel het opzettende inflatiespook te bezweren. De inflatie is al wat teruggelopen en staat thans op 14,5 procent per jaar. Het effect van de hoge rente-politiek van de bank van Israel op de Tel-Avivse beurs is echter rampzalig. De beurskoersen hebben de afgelopen twee weken de winst moeten inleveren, die in de vijftien maanden ervoor was opgebouwd. De vlucht uit investeringsfondsen naar hoge rente - 18 procent- gevende bankrekeningen loopt in de miljarden gulden. Daardoor ontstaat de indruk dat de Israelische economie zich in een zeer ernstige crisis bevindt. De sensatiepers draagt niet in geringe mate, met schreeuwende koppen over de catastrofe, bij aan de moeilijkheden waarmee de financiële wereld heeft te maken.

De nog steeds betrekkelijk snel groeiende Israelische economie, met een laag werkloosheidspeil van zes procent, is echter gezonder dan de door het grote bankschandaal in 1983 nog getraumatiseerde Israeliers. Miljarden guldens gingen toen door onverantwoorde speculaties van de banken op de beurs verloren.

De Israelische economie kan nu beter worden vergeleken met een goed lopende motor van een auto waarvan de stroomverdeler kapot is gegaan. Vooraanstaande Israelische economen zeggen dan ook dat de minister van financiën gelijk heeft dat de economie moet worden bijgestuurd en dat als dat gebeurt er met vertrouwen naar de toekomst kan worden gekeken. Maar zij leggen ook een verband tussen het in moeilijkheden gekomen vredesproces en de moeilijkheden waarmee de beurs en de financiële wereld in Israel nu hebben te maken. Indien door toedoen van de regering Netanyahu de vredeshoop wegebt gaan volgens economen belangrijke buitenlandse investeringen verloren, vluchten de dollars uit de Tel-Avivse beurs en komen Israels nieuwe handelsrelaties met tal van landen in Azië en Afrika onder zware druk te staan.