Het sidder-scenario van Wall Street

ROTTERDAM, 16 JULI. Het sidder-scenario op Wall Street is simpel. Zullen de babyboomers die de afgelopen jaren fenomenale bedragen in beleggingsfondsen staken, die op hun beurt de aandelenkoersen opzweepten, nu net zo rap hun geld weer terugtrekken als de beurskoersen blijven dalen?

In de eerste zes maanden staken Amerikaanse particuliere beleggers 139 miljard dollar in beleggingsfondsen, al meer dan in het recordjaar 1993 toen zij in twaalf maanden 130 miljard aan hun fund managers toevertrouwden. De Wall of Liquidity noemen de beleggers op Wall Street de financiële vloedgolf. In juni, de laatste maand waarover cijfers beschikbaar zijn, ging het om een bedrag van 15,5 miljard dollar (ongeveer 26 miljard gulden).

De stroom beleggingskapitaal van de babyboomers zorgde de afgelopen twee jaar voor een hosanna-stemming op Wall Street die de koersen met zo'n 50 procent opstuwde. De naoorlogse generatie twijfelt steeds meer aan de zekerheid dat de overheid wel voor hun oude dag zal zorgen.

Het doe-het-zelve is aangewakkerd door ingrijpende veranderingen in het Amerikaanse pensioensysteem, dat individuele werknemers (in tegenstelling tot Nederland) keuzevrijheid geeft om hun pensioengelden te beleggen. Een groeiend aantal bedrijven geeft geen garantie meer over de hoogte van het pensioen. Zij schakelen over op een stelsel waarbij zij hun werknemers elk jaar een bedrag beschikbaar stellen als betaling voor hun pensioen, dat vervolgens individueel belegd kan worden.

Volgens schattingen heeft ongeveer de helft van de Amerikaanse bedrijven inmiddels zo'n systeem. Aangetrokken door de almaar stijgende koersen op Wall Street en op de schermenbeurs Nasdaq, waar de snel groeiende bedrijven, zoals de technologie-fondsen zijn genoteerd, steken de nieuwe beleggers hun geld in aandelen. Is het tenslotte niet zo dat elke studie uitwijst dat beleggen in aandelen op termijn een superieur rendement oplevert? Wat zijn de gevolgen als de nieuwkomers aan een plotselinge koersval worden blootgesteld, zoals die zich de laatste weken bij Nasdaq en Wall Street aftekent? De koersindex van Nasdaq verloor vorige week 5 procent en gisteren ging er nog eens 4 procent af. De koersval kwam op gang door tegenvallende resultaten van technologiebedrijven als Motorola en Hewlett-Packard. Gisteren kwam daar nog somber nieuws bij van Applied Material.

In het meest dramatische scenario bellen particuliere beleggers na de koersval massaal hun beleggingsfondsen om hun geld terug te trekken en weer op een traditionele spaarrekening te parkeren. De beleggingsfondsen kunnen aan de opvragingen voldoen door effecten waarin zij zelf beleggen te verkopen. Een aanzwellende stroom gedwongen verkopen stuurt de koersen steeds lager zonder dat zich nieuwe kopers melden. De Wall of Liquidity valt om en verplettert de koersen.

Begin dit jaar had het onderzoeksinstituut van de Amerikaanse vereniging van beleggingsfondsen, het Investment Company institute, al de vooruitziende gedachte om een studie te doen naar de gevolgen van een koersval op het gedrag van particuliere beleggers. En? Er is geen reden voor zorg. Veertien grote 'beurscorrecties' werden onderzocht, waaronder de beurskrach van 1987, die op één dag 22 procent van de koersen wegveegde.

“Ons onderzoek maakt duidelijk dat veel beleggers een duikeling van de koersen op de aandelenmarkt als een kans zien om bij te kopen. Zij raken niet in paniek”, zei chef econoom John Rea van het onderzoeksinstituut in februari tegen de Wall Street Journal. “De kans op paniek in de toekomst is klein.”

Niet iedereen heeft zoveel vertrouwen in de paniekbestendigheid van de particuliere belegger. Een van hen is Henry Kaufman, de voormalige chef econoom van het effectenhuis Salomon Brothers, die wegens zijn pessimistische opinies ook wel bekend staat als Dr. Doom. Kaufman pleit voor een periode van drie maanden waarin beleggers hun aandelen in de beleggingsfondsen niet mogen verkopen.

    • Menno Tamminga