Greenspan voor moeilijke keuze

Nerveus zijn beleggers al na de ruwe rit naar beneden die de aandelenmarkten de laatste anderhalve week maakten. Komende donderdag zal de spanning een nieuw hoogtepunt bereiken wanneer Alan Greenspan, de voorzitter van de Federal Reserve Board (het Amerikaanse stelsel van centrale banken) tekst en uitleg geeft over de Amerikaanse economie en het monetaire beleid in zijn halfjaarlijkse Humphrey-Hawkins-lezing voor het Congres.

Elke letter van die lezing zal met een vergrootglas worden bekeken om er aanwijzingen in te vinden over het monetaire beleid van de 'Fed'.

Eenvoudig was de lezing voor Greenspan toch al niet. Ruim vier maanden voor de presidentsverkiezingen is de staat van de economie een gevoelig politiek onderwerp. Met de nervositeit op de financiële markten heeft Greenspan er een probleem bij.

De Amerikaanse economie groeit, tegen de verwachting van begin dit jaar in, ook in het vijfde jaar van expansie flink door. Prognoses dat de economische groei de twee procent in 1996 niet zou halen zijn inmiddels doorgehaald en vervangen door prognoses van 2,5 procent of zelfs tegen drie procent groei. Het is gangbaar dat zich, zo ver in de conjunctuurfase, inflatoire spanningen opbouwen. De Amerikaanse industrie is bijna volledig bezet, de arbeidsmarkt is met een werkloosheidspercentage van 5,3 procent krap en de uurlonen stijgen fors.

De grote vraag is nu of deze tekenen van naderend onheil zich echt vertalen in inflatie. De gemiddelde prognose voor de Amerikaanse inflatie voor dit jaar is 3 procent, hetgeen een lichte stijging impliceert van de 2,9 procent die werd gerapporteerd over de maand mei. Daarmee zit de inflatie al boven de zone van tussen nul en twee procent die algemeen wordt gedefinieerd als prijsstabiliteit.

Begin dit jaar werd de Amerikaanse rente nog verlaagd. Vraag is nu of de 'Fed' dit eerste halfjaar wel alert genoeg is geweest, en al veel eerder de rente had moeten verhogen om die inflatie vroegtijdig tegen te gaan. Twee weken geleden, na de laatste bijeenkomst van het Federal Open Market Committee, waar de Federal Reserve het rentebeleid vaststelt, liet de centrale bank zijn belangrijkste rentetarief, de geldmarktrente, onveranderd op 5,25 procent. Op 20 augustus is de volgende bijeenkomst. Het is overigens mogelijk dat de 'Fed' in de tussentijd een rentestap neemt. Het is nu al de consensus dat er op 20 augustus een renteverhoging komt, van een kwart tot een half procent.

Een hogere rente is slecht voor de financiële markten omdat die het aanhouden van kasgeld aantrekkelijker maakt en het financieren van beleggingen duurder. Maar ook het vooruitzicht van een uit de hand lopende inflatie is negatief. Dat begint bij de obligatiemarkt, die met dalende koersen een hogere rentevergoeding zal afdwingen voor het inflatierisico. Maar de wanverhouding tussen de dit jaar al gedaalde obligatiekoersen en de doorgestegen aandelenkoersen is een van de belangrijke drijfveren achter de correctie in de aandelenmarkten die zich op dit moment lijkt te voltrekken. Als Greenspan suggereert dat de economische groei op volle kracht doorzet in de laatste twee kwartalen van dit jaar, dan zal dat ook een schrikreactie veroorzaken op de aandelenmarkt.

Greenspan kan ook te pessimistisch zijn. De andere reden achter de koerscorrectie op de aandelenmarkten is het tegenvallen van de winstcijfers in vooral de technologiesector, waar Motorola en Hewlett-Packard eind vorige week waarschuwden voor verslechterde vooruitzichten. Juist de technologiesector is de categorie van bedrijven die voorop liepen in de hausse op de aandelenbeurzen. Een sombere Greenspan kan dus op de aandelenmarkt hetzelfde effect veroorzaken als een opgewekte Greenspan.

Hij kan kiezen om te laveren tussen deze Scylla en Charybdis door de ongerustheid donderdag te sussen met de constatering dat de economie goed doorgroeit zonder alarmerende inflatiedruk. Dat is precies de toon die de regering-Clinton de laatste maanden aanslaat in reactie op de gunstige stroom van economische berichten. Maar is sussen op dit moment de juiste strategie voor de centrale bankier?

Als op de financiële markten de overtuiging postvat dat Greenspan achter de feiten aanloopt, kan dat resulteren in de verwachting dat de komende renteverhoging de eerste is in een lange reeks die de gemaakte fouten van de 'Fed' moet corrigeren. Greenspan zal moeten afwegen of dat op termijn niet veel schadelijker is dan het kortstondige schok-effect dat hij zal veroorzaken met de harde toon van de bankier die nergens voor terugschrikt.

    • Maarten Schinkel