Chirac valt uit naar Banque de France

PARIJS, 16 JULI. De Banque de France en de commerciële banken in Frankrijk doen te weinig om de economische groei te bevorderen en zo meer banen te scheppen. Die korte, maar gerichte aanval van president Chirac tijdens zijn traditionele 14 juli-interview, heeft de Franse bancaire wereld geraakt èn de beperkte mogelijkheden van de regering onderstreept.

“Zonder me te willen bemoeien met de zaken van de Banque de France, die onafhankelijk is”, aldus de president zondag, “stel ik vast dat de rente duidelijk te hoog is in Frankrijk, maar ook in Duitsland.” Volgens hem is er “een duidelijke marge voor verlaging”. De huidige basisrente is 3,55 procent. De gouverneur van de Franse nationale bank, Jean-Claude Trichet, kreeg een tweede veeg uit de pan toen Chirac zich met terugwerkende kracht kritisch uitliet over het falend toezicht van de centrale bank èn het ministerie van financiën op de staatsbanken: Crédit Lyonnais, Crédit Foncier en Comptoir des entrepreneurs hebben de afgelopen jaren samen 75 miljard franc (25 miljard gulden) verloren, en nog is de belastingbetaler niet gevrijwaard van verdere onvrijwillige bijdragen in deze rampenfondsen. Trichet was vòòr hij de Banque de France ging leiden de hoogste ambtenaar op het ministerie van financiën belast met dit toezicht.

Chirac spaarde de private banksector in zijn land evenmin. “Wij hebben de minst winstgevende banken van alle grote landen om ons heen. De sector verkeert in een crisis.” Het was zout in de wonde wrijven, want de Franse banken zijn zich er dagelijks van bewust dat zij onrendabel en overbemand zijn op een te volle thuismarkt.

Voor een deel wijten die banken hun gebrek aan winstgevendheid aan allerlei vormen van concurrentie-vervalsende staatsinterventie. Banken als Société Générale en Parisbas verzetten zich tot voor het Europese Hof tegen de miljardensteun die de regering over heeft voor het herstel van Crédit Lyonnais; de derde tranche moet nog worden goedgekeurd door de Europese Commissie. Ander verwijt van de commerciële banken, voorop Banque Nationale de Paris en genoemde banken, is de monopolisering van gunstige speciale spaarrekeningen bij postkantoren en staats-spaarbank Caisse des Dépots. Ook de toegestane openingsuren en andere secundaire bedrijfsvoorwaarden zijn ongunstig voor de 'vrije' banken.

Met zijn aanval op de financiële wereld in Frankrijk, niet de eerste sinds hij staatshoofd is, schuift Chirac een flink deel van de schuld voor de aanhoudende werkloosheid en slapte van de Franse economie op de schouders van de mensen die een essentieel deel uitmaken van het 'staatskapitalisme à la française'. Zonder hun bereidheid om 'harde kernen van bevriende aandeelhouders' te vormen zou de Franse staat bijvoorbeeld geen dominante rol kunnen blijven spelen in recent geprivatiseerde bedrijven. Daarbij gaat het lang niet altijd om branche-verwante of rendabele investeringen voor betrokken bedrijven en banken.

Chirac heeft tot nu toe weinig bijval geoogst met zijn opmerkingen, die duidelijk waren bedoeld voor het economisch activistische deel van zijn centrum-rechtse coalitie. Bij de Banque de France wijst men erop dat de successieve Franse renteverlaging zelfs licht voorlopen op de markt. Het financiële blad La Tribune waarschuwt dat Chiracs woorden kunnen leiden tot uitstel van aankoop- en investeringsbeslissingen, in afwachting van renteverlagingen die misschien niet komen. Het effect zou dan averechts zijn.