Angst voor de microfoon

De erectiebevorderende werking van Vicks hoestzalf op de penis, fiscaal handige bankrekeningen in Luxemburg en het Caraïbisch gebied, sado-masochistisch verkeer met je schoonmoeder, de voordelen van regelmatig cocaïnegebruik, zwartwerken bij Van der Valk, een baby als off-spin van een kortstondige vakantieliefde: er is zo langzamerhand geen onderwerp meer waar Nederlandse volksstammen niet hardop over durven te verhalen in café, postkantoor, metro of talkshow.

Maar de Nederlandse Spoorwegen blijven een bastion van zwijgzaamheid.

Piepend komt de trein tot stilstand in het Groene Hart van de randstad. Links weilanden. Rechts weilanden. Grazend stamboekvee, blauwe lucht, een reiger, de odeur van verse mest. Geen station in zicht, geen man-in-dienstuniform te bekennen. Ik kijk op mijn horloge: vijf minuten vertraging, tien, vijftien. Door de speakers meldt zich de machinist: 'Hallo, hallo, u bevindt zich thans, eh, in de trein.' Einde mededeling. Zestien minuten, zeventien, achttien, negentien, twintig - eindelijk beweging.

Eenmaal aangekomen in Amsterdam - aansluiting gemist, interviewafspraak in het honderd gelopen - schiet ik een NS-beamte aan. “Ja, komt steeds vaker voor”, zegt hij. “De meeste van mijn collega's hebben microfoonangst. Alleen al de gedachte iets in dat ding te moeten blaffen, doet menigeen de rillingen over de rug lopen. Het publiek is tegenwoordig zó assertief, meneer. Voor je het weet, krijg je een stoot voor je kop. Maar binnenkort gaan wij van de Spoorwegen allemaal naar een antipraatvreescursus. Vier keer een half uur, heb ik gehoord. Om te leren hoe je rottige mededelingen doet.”

Een dag later, rond zes uur 's avonds in de trein tussen Ede en Amersfoort. Ik blader door de krant: onderwijzer opgepakt wegens aanranding, dominee verdacht van ontucht, sportcoach geschorst na zedenaffaire. “Goedenavond dames”, schalt het plotseling metalig door de coupé. En dan, op ranzige toon: “Nou vooruit, heren óók. Maar vooral... kleine meisjes.” De rest van de reis wacht ik op het verschijnen van de conducteur. Maar nee. Na aankomst zie ik hem ook nergens op het perron staan. Blijkbaar direct vertrokken naar de antipraatvreescursus.

    • Frénk van der Linden