Zeven wijzen

The Magnificent Seven' worden de hoogste zeven schakers van de wereldranglijst wel eens genoemd. De luisterrijke zeven uit de film verdedigden een dorpje tegen bandieten. Over de zeven schakers wordt wel eens gemopperd dat ze vooral zichzelf en hun rating verdedigen door voortdurend tegen elkaar te spelen, maar niemand twijfelt eraan dat ze inderdaad de beste van de wereld zijn.

Op de laatste wereldranglijst, geldig sinds 1 juli, is de volgorde zo: 1. Kasparov, 2785 ratingpunten, 2. Karpov 2775, 3. Kramnik 2765, 4. Topalov 2750, 5. Kamsky 2745, 6. Anand 2735, 7. Ivantsjoek 2730. Daarna komt een gat waarachter als eerste Short tevoorschijn komt, met 2695. Heel in de verte kan slechts een adelaarsoog de beste Nederlanders herkennen. Het ratingsysteem stelt ons in staat om voorspellingen te doen. In een match tussen Kasparov en Karpov van twintig partijen zou de verwachte uitslag 10-10 zijn. Kasparov-Ivantsjoek, de hoogste van de zeven tegen de laatste, wordt 11,5-8,5. Karpov-Kamsky zou op 11-9 geschat worden. Een wiskundig systeem is geen orakel. In een match tussen kop en munt is de verwachte uitslag 10-10, maar we verwachten ook dat het in de praktijk anders zal gaan.

In het toernooi in Dortmund dat deze weken gespeeld wordt zijn drie van de zeven aanwezig, Kramnik, Topalov en Anand. Anand is op huwelijksreis. Hij is kort geleden getrouwd met een door zijn ouders gekozen bruid, net zoals het bij de familie Kamsky de bedoeling schijnt te zijn. Anand had wel een vetorecht, wat Gata Kamsky waarschijnlijk niet vergund is, en bovendien heeft hij ouders die verstandiger zijn dan vader Rustam Kamsky.

“De grootste vijand van de topsporter is zijn echtgenote.“ Uitspraak van de Russische psycholoog Zagainov die door Karpov was ingehuurd voor zijn kandidatenmatch tegen Short in Linares 1992. Hij ging er prat op dat hij persoonlijk de komst van mevrouw Karpov had weten te verhinderen. Short had zijn vrouw wel meegenomen, net als Timman, die op dezelfde plaats en tijd tegen Joesoepov speelde. Short en Timman wonnen, 2-0 voor de grootste vijand van de topsporter. Die vijand schijnt Anand ook geen kwaad te doen, want in Dortmund stond hij vijf ronden bovenaan met vier punten.

De capriolen van Fischer met zijn hutselschaak herinneren ons er aan dat er in de jaren twintig ook een beweging was om de spelregels te veranderen, onder leiding van Capablanca. Men dacht dat de techniek van de beste schakers zo ver gevorderd was, dat ze nooit meer een partij hoefden te verliezen. De remisedood van het schaken werd voorspeld. Wat hebben ze zich toen vergist en wat zouden ze opkijken als ze het moderne schaak zouden zien, waarin de topspelers voortdurend van elkaar winnen. En als het dan eens remise wordt, dan is het vaak zoals in de volgende twee fantastische partijen uit Dortmund.

Wit Sjirov-zwart Judit Polgar.

1. e2-e4 c7-c5 2. Pg1-f3 d7-d6 3. d2-d4 c5xd4 4. Pf3xd4 Pg8-f6 5. Pb1-c3 a7-a6 6. Lc1-e3 e7-e6 7. g2-g4 e6-e5 8. Pd4-f5 g7-g6 9. g4-g5 g6xf5 10. e4xf5 d6-d5 11. g5xf6 d5-d4 12. Lf1-c4 Dd8-c7 Deze wilde offervariant speelde Sjirov ook in het laatste Hoogovenstoernooi tegen Gelfand. Die deed 12...Dxf6. Sjirov kwam in het voordeel en won na vele avonturen. 13. Dd1-d3 d4xe3 14. 0-0-0 e3xf2 In Gallagher-Sjneider, Bern 1995, kwam wit na 14...Pc6 15. Pd5 Da5 16. f4 in het voordeel. Gallagher publiceerde later een uitvoerige analyse (Inside Chess, 1996/4) waarin hij 14...exf2 als beste zet voor zwart aangaf. 15. Lc4xf7+ Ook dit offer werd al geanalyseerd door Gallagher, die overigens de voorkeur geeft aan 15. Pd5 15...Ke8xf7 16. Dd3-d5+ Kf7-e8 17. f6-f7+ Ke8-e7

De hoofdvariant van Gallaghers analyse gaat verder met 18. f6+ Kxf6 19. Df3+ Ke6 20. Dg4+ Kxf7 21. Dh5+ Kg8 22. Thg1+ fxg1D 23. Txg1+ Dg7 24. Txg7+ Kxg7 25. Dxe5+ Kg8 26. Dd5+ Kg7 en wit kan remise maken met 27. De5+ 18. Dd5-f3 Nog afgezien van de vraag of die analyse wel klopt, het ligt niet in Sjirovs aard om een snelle remise te maken. Maar het is moeilijk te geloven dat wat hij doet correct is. Hij speelt rustig door met twee stukken achter. 18...Lf8-h6+ 19. Kc1-b1 Ke7-f8 20. Df3xf2 Pb8-d7 21. Pc3-e4 Lh6-g7 Op de door de stad Dortmund aan het toernooi gewijde Internetpagina's wordt op gezag van de computer Fritz de verdedigingsmanoevre 21...a5 gevolgd door 22...Ta6 aanbevolen, wat er inderdaad goed uitziet. Polgar had er over nagedacht, maar het beviel haar niet. 22. Th1-g1 Pd7-f6 23. Df2-g3 Dc7xf7 24. Dg3-a3+ Df7-e7 25. Da3xe7+ Kf8xe7 26. Tg1xg7+ Het eerste stuk is terug. 26...Ke7-f8 27. Tg7-c7 Pf6-e8 28. Td1-d8 Th8-g8 29. Pe4-g3 Tg8-g4 30. Tc7xh7 Th4-d4 31. Th7-h8+ Kf8-f7 32. Th8xe8 En nu ook het tweede stuk. Polgar moet alle zeilen bijzetten om het eindspel te houden. 32...Lc8-d7 33. Kb1-c1 Ld7xe8 34. Td8xa8 Td4-h4 35. Ta8-d8 Th4xh2 36. Td8-d5 Ke7-f6 37. Td5-d6+ Kf6-g5 38. Td6-e6 Th2-h8 39. f5-f6 Le8-c6 40. Te6xe5+ Kg5xf6 41. Te5-e3 Th8-e8 42. Kc1-d2 Te8xe3 43. Kd2xe3 Kf6-e5 44. Pg3-e2 Ke5-d5 45. Pe2-d4 Lc6-e8 46. Ke3-d3 Le8-g6+ 47. Kd3-c3 Kd5-c5 48. Pd4-e6+ Kc5-d6 49. Pe6-f4 Lg6-f5 50. Pf4-d3 Kd6-d5 51. Kc3-b4 Lf5xd3 52. c2xd3 Kd5-d4 53. Kb4-a5 Kd4xd3 54. Ka5-b6 Kd3-c2 55. a2-a4 Kc2-b3 56. a4-a5 Nog op de laatste zet kan zwart het fout doen: na 56...Kb4 57. b3 zou wit winnen. 56...Kb3-a4 Remise.

Wit Topalov-zwart Gelfand

1. d2-d4 d7-d5 2. c2-c4 c7-c6 3. Pg1-f3 Pg8-f6 4. Pb1-c3 e7-e6 5. Lc1-g5 h7-h6 6. Lg5-h4 d5xc4 7. e2-e4 g7-g5 8. Lh4-g3 b7-b5 9. Lf1-e2 Lc8-b7 10. 0-0 Pb8-d7 11. a2-a4 b5-b4 12. e4-e5 Pf6-h5 13. Pc3-e4 c6-c5 14. Pf3-d2 Ph5xg3 15. f2xg3 Lf8-e7 16. Pe4-d6+ Le7xd6 17. e5xd6 c4-c3 18. b2xc3 b4xc3 19. Pd2-c4 0-0 20. Ta1-c1 f7-f5 21. d4xc5 Ta8-c8 22. Le2-f3 Begin van een groot avontuur. Eerst een stukoffer. 22...Lb7-a6 23. c5-c6 La6xc4 24. c6-c7 Dd8-f6 25. Tf1-e1 Pd7-c5 26. Te1-e3 Pc5-e4 27. h2-h3 Lc4-d5 28. Lf3xe4 f5xe4 29. Te3xc3 Tf8-f7 30. Kg1-h2 Df6-e5 31. Tc3-c6 En nu moet hij ook nog de kwaliteit offeren om zijn enige troef, de vrijpionnen, niet kwijt te raken. 31...e4-e3 32. Dd1-e2 Ld5xc6 33. Tc1xc6

Dit ziet er totaal gewonnen uit voor zwart, maar hij was in grote tijdnood. Computer Fritz gaf nu de verstandige zet 33...Kg7 aan en ging na 34. Da6 verder met het grappige 34...Tf3, waar alleen een computer aan zou denken. Simpel 34...e2 35. Tc1 Tf1 zou ook goed zijn. 33...De5-d5 34. De2-a6 Tf7-f8 35. Tc6-c3 Kg8-g7 36. Tc3-d3 Dd5-e4 37. Da6xc8 Nu een dame-offer. Voor 37. d7 was geen tijd want er dreigde 37...Tf2 37...Tf8xc8 38. d6-d7 Tc8xc7 39. d7-d8D Tc7-f7 40. Dd8-d4+ Eind goed al goed. Wit kan zich nog net in het toreneindspel redden. 40...De4xd4 41. Td3xd4 Tf7-b7 42. Td4-e4 Kg7-f6 43. Te4xe3 Tb7-b4 44. Te3-f3+ Kf6-e7 45. Tf3-c3 Tb4xa4 46. Tc3-c7+ Ke7-d6 47. Tc7-h7 a7-a5 48. Th7xh6 Ta4-c4 49. Th6-h8 a5-a4 50. h3-h4 g5-g4 51. h4-h5 Kd6-e7 52. h5-h6 Ke7-f7 53. Th8-e8 Tc4-c5 54. Te8-a8 Tc5-h5+ 55. Kh2-g1 Th5xh6 56. Ta8xa4 Th6-g6 57. Kg1-f2 Kf7-g7 58. Kf2-f1 Remise.

    • Hans Ree