Zalm vraagt CPB opnieuw te rekenen

DEN HAAG, 13 JULI. Minister Zalm (Financiën) heeft zijn oud-medewerkers van het Centraal Planbureau (CPB), waar hij de scepter zwaaide voordat hij minister van financiën werd, weer aan het werk gezet. Op basis van nieuwe CPB-berekeningen en geactualiseerde prognoses neemt het kabinet dan in de tweede helft van augustus een besluit over de inkomstenkant (belastingen en sociale premies) van de Miljoenennota 1997 die op Prinsjesdag wordt gepubliceerd.

In het voorjaar stelde de ministerraad al zonder slag of stoot het uitgavenkader voor de begroting van volgend jaar vast. De ministerraad trok extra geld uit voor meer agenten en cellen, en verbetering van de arbeidsvoorwaarden in het onderwijs. De begrotingsbesprekingen verlopen, evenals vorig jaar, vrij soepel omdat de begroting voor 1997 moeiteloos binnen de afgesproken systematiek blijft. Minister Borst (Volksgezondheid) maakte directe duidelijk dat ze voor haar sector niet binnen het afgesproken kader kon blijven, maar omdat er meevallers waren in de sociale zekerheid paste minister Melkert (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) bij.

De afgelopen twee weken is gesproken over lastenverlichting, reductie van de staatsschuld, belastingen en premies en zijn de verschillende mogelijkheden geïnventariseerd. Gisteren heeft het kabinet een 'rekenlijstje' voor het planbureau opgesteld. Het CPB gaat bijvoorbeeld aan de slag met een idee van topambtenaren om de tekorten bij de sociale fondsen weg te werken. Deze fondsen (WAO, AAW, WW, Ziekenfonds en AWBZ) kampen met omvangrijke tekorten omdat de premies in het verleden, met het oog op de koopkracht, niet kostendekkend zijn vastgesteld. Het wegwerken van deze tekorten noopt tot hogere premies en dat werkt ongunstig uit op de koopkracht. De topambtenaren hebben het voorstel gedaan om het vermogensbeheer van de verschillende fondsen te bundelen. Tekorten bij fondsen (WAO, WW) zouden gedeeltelijk kunnen worden gecompenseerd door overschotten bij andere fondsen (AAW) waardoor er een minder groot tekort is.

Het kabinet heeft het CPB ook gevraagd uit de rekenen wat er moet gebeuren om het koopkrachtverlies tegen te gaan dat optreedt door de nieuwe opzet van de WAO die volgend jaar wordt ingevoerd. Kern daarvan is dat de WAO-premies tussen sectoren gaan variëren, zodat bedrijven financieel worden geprikkeld om arbeidsongeschiktheid te voorkomen. Volgens de kabinetsvoorstellen wordt het werknemersdeel van de WAO-premie overgeheveld naar de werkgevers. Die moeten daarvoor gecompenseerd worden. Uit berekeningen blijkt dat het geschuif met premies vooral nadelig uitpakt voor de laagste inkomens. Kok zei gisteren dat het de “serieuze inzet van het kabinet” is om dit koopkrachtverlies volgend jaar te voorkomen.

Met het vragen van extra berekeningen aan het Centraal Planbureau wint het kabinet ook tijd. Op veel ministeries leeft de verwachting dat de economie in de tweede helft van 1996 en in 1997 sterker zal aantrekken dan het CPB tot nu toe heeft voorspeld. Dit zou ruimte kunnen creëren voor extra lastenverlichting wat de discussie over de koopkracht gemakkelijker maakt.

Maar de extra inkomsten zouden ook gebruikt kunnen worden voor een extra reductie van de staatsschuld. Melkert pleit voor extra lastenverlichting, Zalm geeft - in het EMU-examenjaar - prioriteit aan schuldreductie. Nederland moet in 1997 een begroting tonen waarin niet alleen het overheidstekort onder de EMU-norm van 3 procent van het bruto binnenlands produkt komt (wat zonder moeite zal lukken), maar waarin ook de overheidschuld een daling laat zien in de richting van de 60 procent (voor 1996 voorspelt het Planbureau een schuldquote van 78,4). Op basis van deze begroting wordt namelijk de beslissing genomen of Nederland zich op 1 januari 1999 zal kwalificeren voor de Economische en Monetaire Unie.