Stierenloop Pamplona is als seks voor het huwelijk

PAMPLONA, 13 JULI. Om acht uur 's ochtends, als de laatste slagen van de klok op het stadhuis wegsterven, houdt heel Pamplona de adem in. De feestvierders die massaal naar de stad zijn gekomen om dagenlang patroonheilige San Fermin toe te drinken, laten hun fles even staan. In de lucht dreunt een zware kanonslag ten teken dat de hekken worden weggeschoven voor de kraal waar zich zes vechtstieren in bevinden.

In gesloten formatie denderen de beesten hun hok uit, door de nauwe straatjes via een parcours dat met zware houten balken is afgezet. “Let op, ze komen”, gonst het langs de route, waar het ruikt naar verschaald bier en lichamen die een nacht hebben doorgefeest. Het eerste stuk zetten de tegen de zeshonderd kilo zware kolossen zich ongehinderd in galop. Daarna worden ze opgewacht door jongens en mannen die voor, naast en achter de stieren mee de straten door rennen.

De ontmoeting tussen mens en dier wordt getekend door paniek en doodsangst. De straten vullen zich met rauwe kreten, lopers struikelen over elkaar, laten zich spontaan vallen of klimmen verrassend snel het houtwerk van de omheining in. Op sommige punten in het traject liggen verraderlijke bochten. Vandaag gaat het goed mis op het plein voor het stadhuis. Iemand valt, een stier roffelt er in volle vaart overheen. Een andere stier struikelt, richt zich op en stoot met een van zijn horens diep in de flank van een man die toevallig recht voor hem staat. Het slachtoffer wordt een flink eind meegesleurd en vervolgens als een baal oude kleren op de straat gekwakt.

De karavaan trappelt schreeuwend en gillend door. Het laatste rechte eind, een flauw bochtje en dan direct de arena in. Steeds sneller vluchten honderden mannen de grote poorten binnen. Dan in een flits, vijf stieren, even niks, vervolgens nummer zes die vandaag wat achtergebleven is en die een paar uitpuffende renners alsnog de stuipen op het lijf jaagt. In de arena klinkt een knal, alle stieren zijn binnen. Tweeënhalve minuut zijn verstreken sinds het openzetten van de kraal. De toeschouwers haasten zich de kroegen in om met een glas bier in de hand de vertraagde beelden op de televisie te zien.

Directe uitzending op televisie en radio en krantenverslagen waarin geen detail wordt overgeslagen: de stierenloop gedurende de San Fermin-feestweek in Pamplona is een evenement dat heel Spanje een week lang in de ban houdt. Morgen wordt de zevende en laatste 'encierro' gehouden en zullen waaghalzen die de confrontatie met de stieren aan willen weer een jaar moeten wachten.

De stieren zullen nog dezelfde avond sterven in het gevecht met de torero. Maar in de drie minuten dat de beesten op weg zijn naar hun eindbestemming, is de machtsverhouding anders dan die normaal gesproken in de arena geldt. Langs de route staan ambulances klaar om de slachtoffers onmiddellijk af te voeren en dat is niet tevergeefs. De balans na vijf dagen San Fermin: vijf zwaargewonden en tientallen lichtere gevallen uiteenlopend van hersenletsels tot botbreuken en kneuzingen. Eens in de zoveel jaar valt er een dode. Zoals de Amerikaanse toerist Matthew Tassio (22 jaar) die gisteren precies een jaar geleden vlak voor het stadhuis door een stier op de horens werd genomen.

Waarom waagt iemand zijn leven om naast een stier te kunnen rennen? “Het aantrekkelijke is juist die doodsangst”, zegt Eduardo Lacasta, een 47-jarige hoogleraar in de mathematica. Toen hij zestien was, en juist een lange broek droeg, rende hij voor het eerst mee. Zeven jaar geleden - “toen ik mijn nieuwe vriendin leerde kennen” - hield hij er mee op. Feesten doet hij nog uitgebreid tijdens de week van San Fermin, maar de stierenloop heeft plaatsgemaakt voor een middagje voor de buis om de verrichtingen van stadsgenoot Indurain te volgen.

Rennen met stieren is doodsangst, gevolgd door een enorme opluchting als het vege lijf eenmaal is gered. Tijdens San Fermin kan iedereen zich een beetje torero voelen. Familie en vrienden worden vaak overvallen door vergelijkbare emoties. Thuis hield Lacasta zorgvuldig verzwegen dat hij meeliep, tot het moment dat hij naast een rennend naast een stier op de voorpagina van een lokale krant verscheen. “Mijn moeder kreeg een toeval, mijn vader veegde me woedend de mantel uit. Hij noemde me een imbeciel. Maar later merkte ik wel dat hij twintig kranten had gekocht en in ze in de kroeg uitdeelde aan iedereen die het maar wilde zien.” Negen jaar geleden kwam Lacasta tijdens de loop zelf zijn eigen zoon tegen te midden van een clubje vrienden. Wat hem op zijn beurt met gemengde gevoelens opzadelde. “Wat kon ik zeggen. Ik kon het hem moeilijk verbieden.”

Ondanks het doodsgevaar ontbreekt ook aan Spaanse overheidszijde iedere aandrang om een eind te maken aan het loslaten van stieren in de straten. In Pamplona mag iedereen van achttien jaar en ouder meerennen mits hij of zij niet te dronken is, geen rugzak draagt en zich voor half acht binnen de stierenroute meldt.

De toestroom van buitenlanders baart het stadsbestuur echter steeds meer zorgen. Sinds de Amerikaanse schrijver-journalist Ernest Hemingway San Fermin beschreef in zijn in 1926 verschenen boek 'Fiesta: The sun also rises' is de feestweek uitgegroeid tot een massaal carnaval dat veel bezoekers van buiten Spanje trekt. Dat is leuk voor de lokale middenstand maar dat honderden buitenlanders na een nacht doorhalen ook eens een stierenloopje willen wagen, spreekt het stadsbestuur minder aan. Zeker als er doden bij vallen. Vorige week mochten de buitenlandse ambassades dan ook een schrijven ontvangen van de burgemeester van Pamplona waarin werd aangedrongen de jeugdige toerist te wijzen op de risico's.

Voor de stier - juist getransporteerd vanuit de uitgestrekte, verlaten finca's in het zuiden van Spanje - moet de plotselinge renpartij tussen de mensen en door de straten van een stad evenmin een prettige ervaring zijn. Zeker als het regent belandt menig stier in val- en glijpartijen die bij buitenlandse dierenliefhebbers nog wel eens op bezwaren stuiten. Bezwaren waar in Spanje evenwel weinig oog voor is. Wat telt is de loop tussen best en mens. “Tegen de argumenten van dierenbeschermers valt rationeel natuurlijk weinig in te brengen”, zegt Lacasta. “Maar als je eenmaal bij zo'n beest loopt telt dat niet meer. Het is als seks voor het huwelijk bij de katholieken. Je weet dat het niet mag, maar wat moet je als je een aantrekkelijke vriendin hebt. Met stieren gelden uiteindelijk vergelijkbare gevoelens.”

    • Steven Adolf