Singapore; Nummer één, ook in manieren en beleefd gedrag

SINGAPORE, 13 JULI. Op weg naar huis, na een lange werkdag, werd de Singaporese premier Goh Chok Tong onlangs weer eens met zijn neus op de feiten gedrukt. De bestuurder van een witte Mercedes (de meest verkochte auto in dit land) wurmde zich van de linkerrijstrook in één beweging naar rechts en sneed de wagen waarin Goh reed.

De chauffeur van de premier moest vol op zijn rem staan en kreeg vervolgens vanaf de achterbank een opdracht van zijn passagier. “Ik vroeg hem het nummerbord van de Mercedes te noteren zodat de verkeerspolitie de man vervolgens een bekeuring kon sturen. Met de vriendelijke groeten van de premier”, aldus Goh.

De premier van Singapore schetste dit voorbeeld vorig weekeinde tijdens de opening van de nationale 'beleefdheidscampagne' die is bedoeld om Singaporezen te wijzen op hun vaak onbeschaafde gedrag. Volgens Goh is het hard nodig dat Singaporezen betere manieren krijgen. Het land kende de afgelopen jaren een vrijwel onafgebroken economische groei, maar volgens de premier houdt de groei van welvaart in zijn land geen gelijke tred met de ontwikkeling van het sociale gedrag van de bevolking. “Sommige Singaporezen gedragen zich nog steeds alsof ze in het stenen tijdperk leven (..) Ze maken het leven vervelend voor anderen en geven bezoekers de indruk dat Singaporezen grof en woest zijn”, zei hij eerder dit jaar.

De Singaporese regering heeft zich tot doel gesteld hier nu resoluut een einde aan te maken. En zodra deze regering zich iets dergelijks voorneemt, gebeurt het ook: via overheidscampagnes en uitgebreide artikelen in de regeringsgezinde Straits Times wordt de burger gewezen op zijn plichten in sociaal gedrag. Try a little kindness, is het thema van de nieuwste campagne: probeer een beetje aardig te zijn. Goh verbond vorige week meteen maar een ambitieus doel aan de campagne. “Singapore moet nummer één worden in manieren en beleefd gedrag”, zei hij.

De ambitie de allerbeste te zijn, de nummer één in alles, is Singaporezen niet vreemd. Het land heeft de beste luchtvaartmaatschappij, het beste vliegveld en de drukst bevaren haven ter wereld. In Singapore is het hele leven een wedstrijd en overal geldt dat alleen de besten tellen. Wie op z'n derde het alfabet nog niet uit het hoofd kan opzeggen, krijgt geen toegang tot de topscholen in het land. Wie vervolgens het tempo op school niet kan bijhouden, zal moeilijk de ultieme ambitie van elke Singaporees kunnen vervullen: het bezit van de magische vijf 'C's': cash, credit card, condominium, country club en car.

Maar in dat constante streven naar goud ligt tevens de oorzaak van het slechte gedrag. De constante strijd die moet worden geleverd om nederlagen te voorkomen, zorgt voor spanning en stress, situaties waarin voor goede manieren weinig plaats is. Wie zich per blinkend schone metro door de stadstaat laat vervoeren, wordt bij het uitstappen geconfronteerd met typisch Singaporees gedrag: de mensen die de trein in willen, doen geen enkele moeite de mensen die eruit moeten voorrang te geven. Want stel je voor dat je de metro eens zou missen! Hetzelfde verhaal geldt voor de lift, de file en de rij bij de kassa. Overal wordt geduwd en getrokken in een poging zo snel mogelijk aan de beurt te zijn. En alle ellebogenwerk gaat even ongegeneerd. Het is nu eenmaal geaccepteerd dat je uit elke situatie het beste probeert te halen. Singaporezen noemen die houding kiasu. Wie kiasu is, streeft overal het beste na, wil altijd nummer één zijn.

Maar de jonge generatie Singaporezen is het eeuwig nastreven van het hoogste doel een beetje beu. Ze hebben daarvoor ook minder noodzaak dan hun ouders die hun de huidige welvaart schonken door jarenlang keihard te werken. In de meeste gezinnen werken vader en moeder beiden, vaak zes dagen per week. Zondag is de enige dag voor het gezin. Gevolg is in veel gevallen dat kinderen zich in hun vrije tijd ernstig vervelen. Naast een beleefdheidsprobleem onder de bevolking kampt Singapore daarom nu ook met snel groeiende jeugdcriminaliteit. Deze week vermeldde Straits Times op de voorpagina dat in de eerste vijf maanden van dit jaar een recordaantal van 786 tieners is opgepakt wegens crimineel gedrag. Een paar dagen eerder was een jongetje van elf opgepakt in verband met twee branden. Hij heeft inmiddels bekend. “Ik verveelde me”, was zijn verklaring. Het is tijd voor een nieuwe campagne.