Moderne domheid

In mijn vorig jaar verschenen bundel Modern Oriëntalisme staat een essay over de oriëntalist Christiaan Snouck Hurgronje en de zendeling Hendrik Kraemer. In dat essay neem ik afstand van de opvattingen van de Leidse historicus, H.L. Wesseling, die vindt dat vreemde heersers niet per definitie slechter zijn dan inheemse heersers, prekoloniaal of postkoloniaal.

Ik merk daarover het volgende op: “Ik denk niet dat veel historici een dergelijke uitspraak zouden doen over de Duitse overheersing van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het streven naar nationale onafhankelijkheid heeft niet alleen te maken met de vraag naar relatieve doelmatigheid van het bestuursapparaat”.

In zijn column van 4 juli reageert Wesseling op deze kritiek. Hij heeft de passage slecht gelezen en denkt dat het mij te doen is om een systematische vergelijking van Nederland tijdens de Duitse bezetting en Indië tijdens de Nederlandse bezetting. De passage in mijn boek heeft echter alleen betrekking op Wesselings opvatting dat doelmatigheid het enige criterium zou zijn voor de beoordeling van vreemde overheersing.

In plaats van argumenten om zijn stelling te verdedigen, biedt Wesseling in zijn column aleen maar verdachtmakingen over mijn persoon. Hij verwijt mij dat ik uit Friesland kom, parmantig en dom, onbeholpen Nederlands schrijf, en godsdienstwetenschappen doceer. Alleen het laatste is waar, maar irrelevant voor onze discussie over de interpretatie van het koloniale verleden.

Wesseling ergert zich verschrikkelijk aan het feit dat ik in het buitenland heb gewerkt en zo onbescheiden ben geweest daarvan gewag te maken. Ik begrijp niet dat iemand die leiding moet geven aan het Netherlands Institute for Advanced Studies te Wassenaar zo krampachtig doet over buitenlandse contacten en werkervaring.

Wat ik wel begrijp is dat Wesseling het moeilijk vindt om met inhoudelijke argumenten te komen om zijn achterhaalde visie op de wereldgeschiedenis te verdedigen. Geschiedschrijving is politiek en het is interessant dat de Leidse historicus het over ons koloniale verleden eens is met de voormalige Shell-directeur Bolkestein die mijn boek al eerder dit jaar in deze krant afkraakte.

    • Peter van der Veer