Alain Platel houdt zootje ongeregeld goed in de hand

Voorstelling: La Tristeza Complice door Les Ballets C. de la B. Choreografie/regie: Alain Platel. Muziek: Henry Purcell, bewerkt door Dick van der Harst. Toneelbeeld: William Philips, muzikale medewerking: Het Muziek Lod o.l.v. Philippe Thuriot. Gezien: 12 juli, Stadsschouwburg, Amsterdam. Herhaling: 13 juli.

In het door de Amsterdamse Stadsschouwburg georganiseerde festival Julidans is terecht opnieuw het Belgische Les Ballets C. de la B. van Alain Platel te gast. Geen dansgezelschap in de ware zin des woords, wat Platel en de zijnen op het toneel zetten is eerder te rangschikken onder de term bewegingstheater, maar dan wel van een soort waarin de dans een belangrijke plaats inneemt. Twee jaar geleden maakte de groep indruk met de produktie Bonjour Madame, etc, nu is de in september 1995 uitgebrachte voorstelling La Tristeza Complice (De Gedeelde Droevenis) te zien.

Een orkest van tien accordeonisten, gezeten op een platform binnen een hoge stellage speelt knap bewerkte muziek van de zeventiende-eeuwse Engelse componist Henry Purcell - voornamelijk uit diens The Fairy Queen.

Op het verder vrijwel kale toneel laten zes mannen, vier vrouwen en twee jongetjes zien dat de soms gedeelde smart absoluut geen halve smart is. Het zijn allemaal eenlingen die zich met de moed der wanhoop in de maatschappij staande proberen te houden.

Ze leven in hun eigen, verwarde wereld, gevuld met onvervulde verlangens, verterende angsten en peilloos diepe eenzaamheid. Ze willen gehoord worden, maar hun letterlijk en figuurlijk schreeuwen krijgt geen respons. Hun troost zoeken en geven behoudt altijd een kinderlijke hulpeloosheid en ontaardt bijna altijd in brute afwijzing en fysieke gewelddadigheid.

De humor, en die is in hoge mate aanwezig, heeft altijd een wrange ondertoon en werkt nergens bevrijdend. Toch zijn er ook elementen van waarlijke heldhaftigheid, van onverzettelijkheid in al die tevergeefs onderdrukte wanhoop.

Het zijn herkenbare 'gevallen': de hyperventilerende vrouw vol moederlijke gevoelens, de macho bink, de vlotte meid, de treiterige ettertjes, de opgewonden travestiet, de 'aan mijn lijf geen polonaise' haai-baai, het zijn verloren figuren in een verloren wereld die een wonderlijke tegenhanger vormt met de harmonie en verfijning van de muziek.

De voorstelling is niet over de gehele linie even sterk, sommige solo-fragmenten missen een spanningsboog. De grote kwaliteit van Platel is dat hij binnen zijn choreografische regie zowel de ruwe, ongepolijste felheid als de vaak aandoenlijk onbeholpen tederheid een grote vanzelfsprekenheid weet te geven.

Het lijkt allemaal even absurd en chaotisch, maar het is evident dat de emotionele en fysieke uitbarstingen volstrekt in de hand gehouden worden en dat het op het eerste gezicht 'zootje ongeregeld' een prachtig homogeen werkende groep mensen is, er nergens op uit louter het eigen ego te etaleren. Daarom krijg je bij dit gezelschap nooit het gevoel van geforceerde artistiekdoenerij waaraan zoveel eigentijdse danstheatermakers ten prooi vallen.

    • Ine Rietstap