Titel Karpov maakt nog geen eind aan verwarring

ROTTERDAM, 12 JULI. Anatoli Karpov blijft wereldkampioen van de FIDE, de wereldschaakbond. Gisteren maakte hij zijn afgebroken partij tegen Gata Kamsky remise en de eindstand werd daardoor 10,5-7,5 voor Karpov. Wie had gedacht dat Kamsky het Karpov nog moeilijk zou kunnen maken, kwam bedrogen uit. Kamsky bleef nog wel een tijd doorspelen, maar het stelde niets voor.

Karpov zei tegen journalisten dat hij maar een uur had geslapen in de nacht voor de hervatting, omdat de analyse van de afgebroken stand zo moeilijk was geweest, maar wat hij gevreesd had bleef een raadsel.

Het was een mooie match, hard bevochten. De helft van de partijen werd beslist, wat veel is, en er was niet één remise zonder strijd. Karpov roemde na afloop de vechtlust van Kamsky en voorspelde hem een grote toekomst. Als hij mag blijven schaken van zijn vader, zullen de toehoorders er bij gedacht hebben.

Vergeleken bij de andere tweekamp om het wereldkampioenschap, die van vorig jaar tussen Kasparov en Anand, was deze schaaktechnisch interessanter. Maar Kasparov speelde op de bovenste verdieping van het World Trade Center in New York, Karpov in de hoofdstad van Kalmukkië. De meeste schakers zullen Kasparov nog steeds als de echte wereldkampioen beschouwen. “Aan het prijzengeld zal te zien zijn wat het echte WK is“, zei Kasparov indertijd. Dat had hij beter niet kunnen zeggen. Karpov en Kamsky mochten, na aftrek van het geld voor de FIDE, voor speciale organisatiekosten, en voor het fonds voor arme Kalmukse kinderen, 1.100.000 dollar verdelen. Vijf achtste voor de winnaar, de rest voor de verliezer. Nog net 200.000 dollar meer dan destijds in New York. Twee jaar geleden werd er veel gesproken over een herenigingsmatch tussen Kasparov en de FIDE-kampioen, Karpov dus. Maar toen had Kasparov net zijn eigen mannen aan het hoofd van de FIDE weten te plaatsen en was hij wel bereid om zich te herenigen met een bond waarin hij zelf de touwtjes in handen leek te hebben. Met de verkiezing van de Kalmukse president Iljoemzjinov tot president van de FIDE werd dat anders. Die is door Karpov binnengehaald. Kasparovs eigen organisatie, de PCA, is de sponsor Intel kwijtgeraakt en bestaat nauwelijks meer. De FIDE is bij Kasparov geheel uit de gratie. Moeilijk te zien welke bond de match zou moeten organiseren. En wie zou in die match wereldkampioen zijn en wie de uitdager? Moeilijke vragen, die alleen met een grote zak geld opgelost kunnen worden.

Er schijnt op verschillende plekken ter wereld al aan gewerkt te worden. Karpov liet merken dat hij wel wil spelen, maar al te veel concessies wil hij duidelijk niet doen. “Je kan zeggen dat Kasparov de hoogste op de wereldranglijst is, maar ik ben de enige wereldkampioen“, zei hij. Op de wereldranglijst zal het verschil tussen Kasparov en hem na deze laatste match twee of drie onbetekenende Elo-puntjes zijn. Het is moeilijk te zeggen wie op dit moment de sterkste is.

Op het volgende congres van de FIDE, in september in Armenië, zullen schaakbonden uit Europa en Noord- en Zuid-Amerika proberen om Iljoemzjinov af te zetten. Ze hebben genoeg van zijn grillig despotisme. Het zou een belangrijke troef voor Iljoemzjinov zijn in de verkiezingscampagne als hij er intussen in slaagt om de match tussen Kasparov en Karpov tot stand te brengen. Maar tegelijkertijd is Iljoemzjinov bezig om een heel ander wereldkampioenschap te organiseren. Aan het eind van dit jaar moet in Elista een frivool knock-outtoernooi plaatsvinden met honderd deelnemers, dat dan de wereldkampioen volgens Iljoemzjinov moet opleveren. Een beetje zoals er vroeger in Amsterdam gesproken werd over de wereldkampioen van het Leidseplein. Kasparov en Karpov zullen er zeker niet aan meedoen.

Het lijkt een weelde voor de schaakwereld, twee wereldkampioenen, maar ondertussen is in de afgelopen jaren de infrastructuur van het WK geheel afgebroken, zowel bij de PCA als bij de FIDE. Zonetoernooien zijn nog gehouden, maar het interzonale toernooi is door Iljoemzjinov met één pennestreek afgelast. Kasparov heeft al eens geopperd dat iedere sterke schaker die genoeg geld meebrengt tegen hem om het wereldkampioenschap mag spelen. Hij en Karpov zijn in goeden doen, maar de anderen moeten maar afwachten of de schaakpolitici hen ooit nog eens de gelegenheid geven om op een serieuze manier om het wereldkampioenschap te spelen.

De achttiende partij was woensdag afgebroken in de stelling: Wit (Kamsky) Ke4 Td2 Pg4, pionnen a2, b3 en f5, Zwart (Karpov) Ke7 Ta5 Pb6, pionnen a7, b4 en f7. Gisteren volgde 57...f7-f6 58. Pg4-e3 Ta5-e5+ 59. Ke4-f4 Te5-a5 60. Kf4-g4 Ta5-e5 61. Kg4-f3 Te5-a5 62. Td2-h2 Ke7-e8 63. Kf3-e4 Ta5-e5+ 64. Ke4-d4 Te5-a5 65. Kd4-e4 Ta5-e5+ 66. Ke4-f4 Te5-a5 67. Kf4-g4 Ke8-e7 68. Th2-d2 Ta5-e5 69. Td2-d3 Ke7-f7 70. Kg4-f4 Te5-a5 71. Td3-d6 Kf7-e7 72. Td6-e6+ Ke7-f7 73. Te6-e4 Ta5xa2 74. Te4xb4 Ta2-a5 75. Kf4-f3 Ta5-e5 76. Tb4-d4 Te5-b5 77. Td4-d3 Pb6-c8 78. Pe3-d5 Pc8-e7 79. Pd5xe7 Kf7xe7 80. Kf3-g4 a7-a5 Remise

    • Hans Ree