Onlusten in N-Ierland na Oranjemars

BELFAST, 12 JULI. Geweld in Noord-Ierland is vannacht van protestantse naar katholieke wijken overgeslagen nadat de politie gistermiddag was gezwicht voor protestantse druk om de Oranjeorde in Portadown toch door een katholieke wijk te laten marcheren.

Voor het eerst sinds het verboden Ierse Republikeinse Leger bijna twee jaar geleden overging tot een staakt-het-vuren werden vannacht in Belfast drie politiemannen door kogels getroffen. Politiebureaus in heel de provincie werden bestookt met brandbommen en stenen. Katholieke bewoners van de Lower Ormeau Road in Belfast werden vanmorgen door de politie in hun huizen opgesloten om ruim baan te maken voor een 12 juli-parade, zoals Oranjeordes die vandaag in heel Noord-Ierland houden. Twaalf juli is de belangrijkste feestdag op de Noordierse protestantse kalender. Op die dag herdenken de Oranjeordes dat de protestantse koning Willem III de katholieke koning Jacobus II in 1690 bij de slag bij de Boyne versloeg.

De katholieke kardinaal Cahal Daly zei gisteravond dat de politie “een rampzalige beslissing” had genomen door de optocht in Portadown tegen de wil van de katholieke buurtbewoners toch te laten doorgaan. Hij zei dat die knieval binnen de katholieke gemeenschap “grote, grote woede” heeft gewekt. De kardinaal kon zich goed voorstellen dat veel katholieken zich als tweederangsburgers behandeld voelen. Ook John Hume, leider van de gematigde Social Democratic and Labour Party, verweet de autoriteiten dat ze hadden “gecapituleerd voor vier dagen van straatterreur”. De Ierse premier, John Bruton, heeft van zijn Britse collega, John Major, opheldering geëist over “een pertinent verkeerd politiebesluit”. De hoofdcommissaris van de Noordierse politiemacht, Hugh Annesly, verdedigde zich gisteren met het argument dat er vandaag waarschijnlijk doden waren gevallen als hij de mars niet alsnog had laten doorgaan. De politie kon zich de afgelopen nachten al ternauwernood staande houden tegen protestantse demonstranten die de hele provincie met blokkades en branden verlamden. Meer dan 50.000 Oranje-leden dreigden zich vandaag bij de dorpskerk van Drumcree te verzamelen om de doortocht door de katholieke wijk van Portadown af te dwingen. Volgens Annesly had de politie een dergelijke meute nooit kunnen keren. “Je kunt je voorstellen wat er dan met de katholieke wijk zou zijn gebeurd.” Annesly zei ook dat hij het “spuugzat” is “steeds klem te raken tussen de partijen in situaties waarin de politie het nooit goed kan doen”.

Leiders van Sinn Fein, de politieke vleugel van de IRA, riepen gisteravond tijdens een protestmanifestatie in West-Belfast op tot rust en zelfbeperking. Ze werden echter door een deel van hun supporters weggefloten. Uit tientallen kelen klonk de strijdkreet: “We trekken weer ten oorlog.”

[De Amerikaanse regering riep de strijdende partijen in Noord-Ierland gisteren op kalm te blijven en alles in het werk te stellen om het vredesproces weer nieuw leven in te blazen. “We maken ons grote zorgen dat het geweld en de onrust van de afgelopen dagen historische en zeer onredelijke animositeit tussen de bevolkingsgroepen heeft aangewakkerd”, zei de woordvoerder van het Witte Huis, Mike McCurry.

President Clinton bracht eind vorig jaar een bezoek aan Noord-Ierland in de hoop de vredesbesprekingen een nieuwe impuls te geven. Het overleg tussen diverse partijen begon een maand geleden in Belfast. (Reuter)]

    • Dick Wittenberg