Een eiland weerspiegeld in kunst

Tentoonstelling: Taiwan: Kunst heute. Ludwig Forum, Jülicher Strasse 97-109, Aken. T/m 18 aug. Di, do 10-17u; wo, vr 10-20u; za, zo 11-17u. Cat DM 40,-. (Vanaf november te zien in het Haus der Kulturen der Welt in Berlijn)

Twee sleutelwerken uit de vaste collectie flankeren de entree van het Ludwig Forum in Aken. Tegenover de bedrieglijk echte Supermarket Lady van de Amerikaan Duane Hanson staat een groot beschilderd houten beeld van zijn landgenoot Jeff Koons, getiteld Jeff en Ilona (Made in Heaven). Dit kitscherige liefdespaar en de gezette vrouw met krulspelden die een volgeladen boodschappenwagentje voortduwt, geven een weinig subtiel beeld van de westerse (kunst)wereld.

Terwijl je deze figuren passeert, hoor je in de verte huiveringwekkende jammerklachten. Dit geluid is afkomstig van een installatie van Lee Ming-sheng, één van de elf deelnemers aan de tentoonstelling Taiwan: Kunst heute. De titel van het werk dat onder meer bestaat uit rode stokken met spijkers die aan het plafond hangen, luidt Uit het diepe binnenste van de aarde, een andere kreet van de mensheid. De maker verwijst hiermee naar de benarde positie van het Taiwanese volk dat leeft onder de voortdurende dreiging van een Chinese aanval.

De expositie die werd samengesteld door Duitse en Taiwanese conservatoren, toont hoe de kunstenaars onder druk van de politiek-economische omstandigheden op zoek zijn naar een eigen Taiwanese identiteit. Ook in de catalogus wordt de ontwikkeling van de kunst direct in verband gebracht met de geschiedenis van het eiland dat ligt ingeklemd tussen China en de westerse wereld. Deze situatie leidt soms tot hybride kunst, zoals een drieluik van Lee Ming-tse waarin Chinese figuren, bloemen en landschappen een moeizame relatie aangaan met het cubisme. Andere kunstenaars voegen eigenlijk nauwelijks iets nieuws toe aan wat in de westerse kunst al in ruime mate voorhanden is. Wat echter vooral opvalt is de manier waarop sommigen geen middel schuwen om de toeschouwer te overdonderen. Voorbeelden zijn een serie muurkranten geïllustreerd met grove, pornografische prenten of een enorm doek van acht bij vier meter vol menselijke robotten, moderne architectuur en tropische planten in schreeuwerige kleuren. Wat dit betreft doen deze Taiwanese kunstenaars niet onder voor een Amerikaan als Koons.

Op de tentoonstelling is de autodidact Hung Tung (1920-1987) in verschillende opzichten een outsider. Na een moeilijk armoedig leven begon hij in 1970 plotseling monomaan te tekenen. Hung Tungs grote tekeningen met uitbundig versierde, kleurige mythische wezens zijn mooie voorbeelden van naïeve kunst. De overeenkomsten met Westeuropese outsider-kunst zijn frappant; uit de gedetailleerde decoraties waarmee figuur en omgeving zijn gevuld, spreekt dezelfde typische horror vacui. Hung Tungs eerste solo-tentoonstelling in 1973 veroorzaakte een sensatie in Taipeh: in veertien dagen kwamen er driehonderd duizend bezoekers. In Aken heeft Hung Tung de grootste zaal gekregen. In afwachting van verdere ontwikkelingen is hij voorlopig de meest oorspronkelijke vertegenwoordiger van de Taiwanese cultuur.

Het Ludwig Forum dat in 1991 zijn deuren opende met de expositie Ostkunst-Westkunst, een confrontatie tussen westerse pop art en Oosteuropese 'Soz Art', profileert zich als podium voor 'wereldkunst'. Chocolade-fabrikant Peter Ludwig en zijn vrouw Irene die al verschillende Duitse musea met schenkingen uit hun immense collecties oude en moderne kunst hebben verrijkt, gebruiken het Ludwig Forum in Aken als speerpunt voor hun multi-culturele ambities. Na aankopen van hedendaagse kunst in Oost-Europa en Cuba heeft het echtpaar het jachtterrein naar China verplaatst. De nieuwe aanwinsten van vijftien Chinese kunstenaars worden gelijktijdig met de tentoonstelling van Taiwanese kunst gepresenteerd. Zelfs aan de andere kant van de aardbol is Taiwans grootste vijand China nadrukkelijk aanwezig.

    • Din Pieters