Tornado heeft dalende bewegingen en lijkt nog meer op wervelstorm

Het Noordamerikaanse continent wordt regelmatig getroffen door tornado's: krachtig ontwikkelde hozen die ontstaan bij sterke vertikale onstabiliteit in de atmosfeer. De verwoestingen die tornado's aanrichten hangen samen met de grote windsnelheden in de wervel of 'slurf', en met de lage luchtdruk en grote vertikale stijgsnelheden in het centrum van de slurf.

Sommige onderzoekers denken dat in het centrum ook dalende bewegingen plaatsvinden en recente radarwaarnemingen lijken hen in het gelijk te stellen (Science, 21 juni).

Meteorologen van onder andere de universiteit van Oklahoma hebben op 3 juni vorig jaar met behulp van een Doppler-radar een tornado waargenomen in de buurt van Dimmitt, Texas. De tornado verplaatste zich met een snelheid van 5 tot 15 meter per seconde, verwoestte een huis, wierp auto's omver, en sleurde stukken asfalt van een autoweg over een afstand van tweehonderd meter met zich mee. De onderzoekers gebruikten een 40 kilowatt-radar die gemonteerd was op een kleine vrachtwagen en waagden zich tot op 3 km van de tornado: een record voor dit soort metingen.

Door de relatief geringe afstand konden in de tornado details worden waargenomen die voorheen niet waren te zien. De radar zag een 'oog' van 200 meter diameter in het centrum van de tornado, omringd door meerdere 'schillen'. Deze bestonden waarschijnlijk uit materiaal dat was opgezogen van het aardoppervlak en dat onder invloed van de verschillende krachten werd 'uitgesorteerd'. Dit materiaal was nog waarneembaar tot op hoogten van meer dan 800 meter. De windsnelheden in de slurf liepen uiteen van meer dan 250 km per uur op hoogten onder de 200 meter, tot 180 à 240 km per uur op hoogten boven de 600 meter.

De snelheidsmetingen ondersteunen de theorie dat de hoogste windsnelheden in een tornado voorkomen op hoogten tussen 100 en 200 meter. De metingen suggereren echter ook dat er op hoogten tussen 400 en 1000 meter in het centrum van de slurf omlaag gerichte bewegingen van meer dan 90 km per uur voorkomen. Deze dalende bewegingen, die door sommige meteorologen al waren voorspeld, zouden kunnen voorkomen dat materiaal van het aardoppervlak ook in de kern van de tornado omhoog beweegt. In dit opzicht lijkt een tornado dus op de zowel in hoogte als in diameter veel uitgebreidere tropische cycloon, wervelstorm, of orkaan.

    • George Beekman