Het alleenrecht op groen

Kan de PTT het alleenrecht claimen op het gebruik van de kleur groen? Dat was een van de lastige vragen waarop de president van de rechtbank in Den Haag onlangs een antwoord moest geven in een kort geding dat de PTT had aangespannen tegen concurrent Lacis. Ja, was het antwoord, door zijn groene kleur als merk te deponeren heeft de PTT een monopolie verworven voor het gebruik van deze kleur.

Op het eerste gezicht lijkt het een absurde claim: een onderneming die als enige een bepaalde kleur mag gebruiken, dat is toch niet gewenst? Iedereen moet toch gebruik kunnen maken van zo'n kleur? Toch is het niet zo vreemd dat de rechter de PTT gelijk gaf. Zo'n claim op een kleur heeft immers beperkingen. De PTT kan geen aanspraak maken op de kleur groen in zijn algemeenheid. Het telecommunicatiebedrijf krijgt slechts bescherming voor een specifieke tint groen. Ook gaat het hier om een merkenrechtelijke aanspraak. Een recht op een merk is altijd gekoppeld aan gebruik voor bepaalde produkten of diensten. De PTT krijgt slechts bescherming voor de kleur groen in relatie tot diensten van een telecommunicatiebedrijf. De verzekeraar Centraal Beheer (die een sterk gelijkende kleur gebruikt), de verschillende milieugroeperingen en mensen met een PTT-groen overhemd hoeven zich dus geen zorgen te maken.

Een merkrecht op een enkele kleur komt niet zo maar even tot stand. Het is niet zo dat u, als u morgen de kleur paars deponeert voor stofzuigers, overmorgen iedereen kan verbieden paarse stofzuigers te verkopen. Een merkenrechtelijke kleurenclaim slaagt alleen als de kleur als merk is ingeburgerd. Dat wil zeggen dat het publiek de kleur onlosmakelijk verbindt met specifieke produkten of diensten. En dat lukt meestal pas na veel reclame of langdurig en consequent gebruik van de kleur. Het PTT-groen komt al jarenlang terug in elke reclame-uiting van het bedrijf en bovendien is elk PTT-produkt - van telefooncel tot nota - uitgevoerd in dezelfde kleur groen, en het hoeft dan ook geen verwondering te wekken dat deze kleur van de PTT als merk is ingeburgerd.

Is het nu uniek dat een onderneming zich op deze wijze een kleur toeëigent? Nee, uit de rechtspraak zijn verschillende voorbeelden bekend van merkenrechtelijk gemonopoliseerde kleuren. Zo legde Zwitsal beslag op een bepaalde tint geel en is lichtblauw eigendom van Camping Gaz. Daarnaast zijn ongetwijfeld nog veel meer kleuren eigendom van één bepaald bedrijf, maar daar staan we niet bij stil omdat de rechter er nog nooit een uitspraak over heeft hoeven doen. Welke bank gebruikt die lichte kleur blauw? Wie is eigenaar van paars voor chocolade? Bij welke beleggingsinstelling hoort dat zalmroze en van wie was ook al weer dat enge donkerblauw, gebruikt in verband met bepaalde financiële diensten? Het zijn stuk voor stuk kleuren die als merk functioneren en als zodanig beschermd zullen zijn. En daar moet je dan als concurrent helaas van afblijven.

    • Bas Kist