Heerlijk, helder

HEINEKEN TREKT ZICH terug uit Birma. Het Nederlandse bierconcern buigt voor de dreiging van een consumentenboycot en laat een investering schieten in een brouwerij die het wilde exploiteren samen met de Singaporese partner Fraser & Neave en met een staatsbedrijf dat in handen is van de Birmese militaire machthebbers. Geen Heineken-bier voor Birma. En beperkte schade voor dit Nederlandse concern.

De eerste vraag die de strategen bij Heineken zich moeten stellen is op grond van welke overwegingen indertijd is besloten tot de investering in Birma. Dit land is goeddeels van de buitenwereld afgesloten, een land onder een socialistisch-militair bewind met naar schatting vierenveertig miljoen straatarme inwoners en een stagnerende economie. Dit land van Nobelprijswinnares Aung San Suu Kyi behoort niet tot de 'Aziatische tijgers'. Ook al drinken alle Birmezen graag bier, het is niet direct de veelbelovendste groeimarkt van Azië.

Aanhoudende berichten over schendingen van de rechten van de mens brachten actiegroepen tot de aankondiging van een boycot van Heineken. Hoewel in de Nederlandse thuismarkt en elders in Europa nog helemaal geen sprake was van een grootscheepse consumentenboycot en in de Verenigde Staten hooguit van een beperkte actie, koos Heineken voor zijn imago en klandizie. Zeker nadat de Deense brouwer Carslberg en frisdrankfabrikant Pepsi besloten zich uit Birma terug te trekken, had Heineken weinig keuze. Het handboek schadebeheersing is bij Heineken in ieder geval kundig toegepast.

Internationaal opererende ondernemingen worden in toenemende mate op de vingers gekeken door consumenten- en actiegroepen. Het publiekssentiment in dergelijke acties moet niet worden onderschat, zoals Shell vorig jaar in het geval van de Brent Spar en van de milieuschade in Nigeria tot zijn schade ondervond. Of Frankrijk bij de boycot van Franse wijnen in Australië naar aanleiding van de kernproeven op Mururoa.

HET GELIJK VAN de boycotacties is hiermee overigens niet aangetoond. Het is politiek gesproken zeer twijfelachtig of boycots een bijdrage leveren aan democratisering, terwijl het economische effect veelal negatief voor de lokale bevolking uitvalt. In isolement zijn regimes zelden tot betere gedachten gekomen over de naleving van de rechten van de mens of over de introductie van een open samenleving. Maar bij het besluit van Heineken om zich terug te trekken uit Birma, speelt deze overweging geen rol. Het gaat om het imago bij de consumenten in het welvarende, spraakmakende deel van de wereld. Heerlijk helder Heineken kan zich geen Tiger met een slechte smaak veroorloven.