Tegen 'destabilisatie' land; Waarschuwing hoge militair Indonesië

JAKARTA, 9 JULI. Een hoge Indonesische militair heeft vanmorgen gewaarschuwd tegen pogingen om het land te destabiliseren. “Eenieder die dat probeert, vindt het leger op zijn weg”, aldus luitenant-generaal Soeyono.

Deze krachtige uitspraak van de chef algemene zaken van de strijdkrachten komt op een moment dat president Soeharto wordt behandeld in een Duitse kliniek en in de grote steden van Indonesië wordt betoogd voor oppositieleidster Megawati Soekarnoputri Kiemas.

Soeharto werd gisterochtend opgenomen in een hartkliniek in Bad Oeyenhausen, in Noordwest-Duitsland. Minister van Onderzoek en Technologie B.J. Habibie, een vertrouweling van de president die hem nu in Duitsland terzijde staat, onderging vijf jaar geleden in dezelfde kliniek een hartklepoperatie. Onzekerheid over de reden voor de inderhaast gearrangeerde trip deed vorige week de aandelenkoersen in Jakarta tuimelen.

Voor hij zondagavond in gezelschap van drie dochters en een zoon naar Duitsland vertrok, liet Soeharto via zijn woordvoerder weten dat hij voorlopig niet openlijk partij kiest in de politieke twist die Indonesië al enkele weken in zijn ban houdt. Aanleiding is de benarde positie van de populaire politica Megawati Soekarnoputri, de oudste dochter van wijlen president Soekarno en sinds 1993 voozitter van de semi-oppositionele PDI. Zij werd op 22 juni door enkele honderden PDI-kaders, die met de zegen van regering en legertop vergaderden in de Sumatraanse stad Medan, afgezet en vervangen door Soerjadi, een vice-voorzitter van het parlement. Dat stuitte op fel verzet van regionale PDI-afdelingen, waar Megawati op brede steun kan rekenen.

Minister van Binnenlandse Zaken Yogie Soewardi Memet en de chef-staf van de strijdkrachten, generaal Feisal Tanjung, met wier logistieke en financiële hulp de PDI-rebellen in Medan konden vergaderen, hebben Soerjadi en zijn medestanders inmiddels erkend als het 'wettige PDI-bestuur' en de groep rond Megawati het recht ontzegd kandidaten te stellen voor de parlementsverkiezingen van volgend jaar. President Soeharto liet echter weten dat hij Soerjadi pas in audiëntie zal ontvangen - en daarmee de politieke zegen uitspreken over diens leiderschap van de PDI - zodra de laatste in staat blijkt zijn verscheurde partij “te consolideren”. De Megawati-getrouwe PDI-bestuurder Haryanto Taslam noemde dit gisteren een “verstandige uitspraak van een waar staatsman”.

Soerjadi's positie wordt verder verzwakt doordat regionale PDI-afdelingen de rijen sluiten achter Megawati. Deelnemers aan het gewraakte 'congres' in Medan worden alom in het land door afdelingsvergaderingen van hun posten verwijderd wegens schending van de partijstatuten. Deze zuivering gaat in de grote steden van Java, Sumatra, Bali en Sulawesi gepaard met vreedzame betogingen voor regeringsgebouwen, waaraan behalve PDI-leden ook partijloze studenten en leden van actiegroepen voor democratie en de rechten van de mens deelnemen.

Volgens luitenant-generaal Soeyono gaat het protest inmiddels te ver. Gisteren dreigde hij militaire commandanten die “onvoldoende anticiperen op onrust” met ontslag. Zijn collega in Midden-Java, brigade-generaal Djoko Soebroto, is echter van mening dat de acties van de PDI “nog steeds binnen de grenzen van het toelaatbare blijven en geen aanleiding geven tot ongerustheid”. De politiecommandant van de Middenjavaanse stad Solo zei dat de jongste afdelingsbijeenkomst, waar enkele Soerjadi-getrouwen uit hun PDI-posten werden gezet, niet was aangemeld. “Eigenlijk hebben ze geen vergunning nodig; ze vergaderen immers in eigen huis”, aldus de politiechef.