Subsidie vervoer 4 miljard gulden

In het gesubsidieerde vervoer vallen twee hoofdstromen te onderscheiden. De bekendste is die van het openbaar vervoer, het vervoer per trein, bus, tram en metro. Hier gaat jaarlijks meer dan twee miljard gulden exploitatiesubsidie naar toe. De tweede hoofdstroom, het vervoer van gehandicapten, scholieren, zieken en werknemers van sociale werkplaatsen, doet daar echter nauwelijks voor onder. In dit 'doelgroepenvervoer' gaat per jaar bijna twee miljard om, waarvan eenvijfde 'eigen bijdragen'.

In het openbaar vervoer is de verdeling van het geld als volgt: 488 miljoen voor de provincies (streekvervoer), 233 miljoen voor 36 gemeenten met eigen stadsvervoer, 1,2 miljard voor de stadsregio's (stads- en streekvervoer). Voor de onrendabele treindiensten wordt 250 miljoen per jaar uitgetrokken.

Maar deze verdeling blijft niet intact. Minister Jorritsma wil dat de dertien onrendabelste stadsvervoer-gemeenten dit vervoer aan de provincies overdragen; twaalf twijfelgevallen moeten hun zelfstandigheid nu gaan waar maken. Ook wordt de komende jaren nog op de exploitatiesubsidie van stads- en streekvervoer bezuinigd, om op die manier een hogere kostendekkingsgraad te bereiken. De subsidie voor onrendabele treindiensten moet terug naar tachtig miljoen.

Verder wil het departement toe naar een verdeling van het geld waarbij wordt beloond naar prestatie - extra subsidie voor extra reizigers. De drie noordelijke provincies zijn daar tegen. Zij vinden dat van gebieden met een hoge bevolkingsdichtheid een hogere kostendekkingsgraad moet worden geëist.

In het 'doelgroepenvervoer' vormt het vervoer van gehandicapten de grootste kostenpost (750 miljoen). Sociale Zaken heeft de verantwoordelijkheid hiervoor twee jaar geleden overgedragen aan de gemeenten, die het desgewenst mochten aanbesteden. Als gevolg hiervan zijn veel kleinere taxibedrijven een deel van hun nering kwijtgeraakt. Onlangs heeft het Nederlands Economisch Instituut (NEI) het ministerie van VWS geadviseerd ook het ziekenvervoer te decentraliseren. Nu gaat dit geld via premieheffingen nog rechtstreeks naar de zorgverzekeraars. Omdat ook de subsidie voor het vervoer van werknemers van sociale werkplaatsen (Sociale Zaken) en het leerlingenvervoer (OCW) al naar de gemeenten gaat, zou het 'doelgroepenvervoer' dan als een totaal-pakket kunnen worden aanbesteed. Verkeer en Waterstaat zou het liefst zien dat het deel van de openbaar-vervoermarkt dat zo onrendabel is dat er maar het beste 'bustaxis' voor ingezet kunnen worden, ook in die aanbestedingspakketten terecht kwam.