Zeer wisselvallig Mozart Festival

Concerten: Mozart Festival door het Radio Kamerorkest o.l.v. Ton Koopman m.m.v. Luba Orgonasova, het Groot Omroepkoor e.a.; Concertmarathon t.g.v.h. 250ste Robeco Groep Zomerconcert. Gehoord: Concertgebouw, Amsterdam, 5-7/7. Radio-uitzendingen op 13/7 en 20/7 (14u).

Met een ijscovrouw, een haringman en zitjes onder de stug wapperende, bronzen vlag van Armando, die ieder bezoek tegelijkertijd allure en een stukje gestolde feestelijkheid verleent, werd zaterdag in de gangen van het Concertgebouw het 250ste Zomerconcert gevierd. Onderwijl voltrok zich in de beide zalen een concertmarathon van liefst 23 concerten.

De programmering bood voor elk wat wils. Van brassbandmuziek door De Wâldzang onder leiding van Jacob Slagter tot symfonisch repertoire in grote bezetting: Ein Heldenleben van Richard Strauss werd onder leiding van Shlomo Mintz gespeeld door het LSO-Symfonie Orkest van Maastricht en het Städtisches Orchester Aachen. Tegen middernacht was de Caraïbische jazz te horen van Nueva Manteca, terwijl eerder die dag de Oosters georiënteerde fluittonen van Abbie de Quant licht breekbaar wegstierven in de Kleine Zaal en violist Christiaan Bor met een fraaie streek Mendelssohns kleine Vioolconcert tot klinken had gebracht.

Ton Koopman was de publiekstrekker. Tijdens de door hem geleide uitvoering van het Requiem van Mozart door het Radio Kamerorkest en het Groot Omroepkoor was de Grote Zaal afgeladen. Driedelig grijs zat in de gangpaden en de zuilen aan weerszijden fungeerden als steunpilaren voor de bezoekers die na het happen van een haring te laat in de zaal waren teruggekeerd om nog een zitplaats te bemachtigen.

Het optreden van Koopman vond plaats in het kader van het Mozart Festival dat dit weekeinde eveneens in het Concertgebouw werd gehouden. De feestelijke stemming rondom het 250ste Zomerconcert kon echter niet verhelen dat het Mozart Festival vrijdag in mineurstemming was begonnen. De plotselinge dood van de manager van het Radio Kamerorkest, Ferdinand Vrijma, was aanleiding tot het vervangen van de Ouverture tot Die Zauberflöte door het serene Adagio uit het Klarinetconcert. Maar de samenwerking tussen het Radio Kamerorkest en Koopman, de vaste dirigent van het gezelschap voor het oudere repertoire, vooral was somber stemmend. Bij dirigeren telt iedere nano-seconde. Eén moment van aarzeling bij de musicus of dirigent, en de zaak raakt verticaal genadeloos uit evenwicht.

Bij al het goede dat Ton Koopman in de loop der jaren tot stand heeft gebracht, wordt vaak vergeten dat hij geen goede dirigent is, althans in technisch opzicht. Zijn slagtechniek is hopeloos onduidelijk. Zijn eigen Amsterdam Baroque Orchestra weet intussen meestal de gebaren ondubbelzinnig te interpreteren, maar de leden van het Radio Kamerorkest hadden daarmee veel meer moeite, met name in de begeleiding van de aria's, waarin Koopman soms buitenissige contrasten in tempo poogde te realiseren.

Het leek de formidabele sopraan Luba Orgonasova allemaal weinig te deren. Met haar donkere timbre, dat tot in het lage register parelt, en haar voorbeeldige techniek maakte zij de concert-arias Bella mia fiamma en Ah, lo previdi tot betoverende miniaturen en gaf zij weergaloze vertolkingen van de twinkelende coloraturen in de aria's Non mi dir (Don Giovanni) en Martern aller Arten uit Die Entführung aus dem Serail.

De communicatie tussen de dirigent, het Radio Kamerorkest, het Groot Omroep en de solisten verliep zondag tijdens het slotconcert van het Mozart Festival een klasse beter. Niet alleen kreeg Koopman het geheel beter onder elkaar, ook de orkestklank was evenwichter. In de Jupiter-symfonie wist hij in de verte de lichtheid en de transparantie te benaderen die het Amsterdam Baroque Orchestra wereldfaam hebben bezorgd.

De onvoltooide Mis in c KV 427 werd zelfs met swung gerealiseerd, getuige de aanstekelijke puls en het machtige geluid van het Groot Omroepkoor tijdens de dubbelfuga in het Cum sancto spiritu. Van de solisten heeft sopraan Marie-Noëlle de Callatay een mooi hoog register; het fraaie stemgeluid van sopraan Gabriele Sima maakte goed wat zij aan evenwichtigheid nu en dan ontbeerde.

Gaf dit eerste optreden van Ton Koopman als artistiek leider van het Mozart Festival toch enige aanleiding tot gemengde gevoelens; bij de pretenties kunnen ook de nodige vraagtekens worden geplaatst. Met twee concerten en een uitvoering van het Requiem in een marathon doet de omschrijving Mozart Festival nogal overtrokken aan. In Zeist, waar jaarlijks een Mozart-week wordt gehouden, zouden ze daarover beslist bescheidener zijn.