Socialisten Italië eren Craxi

ROME, 8 JULI. Het leek een film van vijf jaar geleden, zaterdag in het Romeinse jaarbeurscentrum: rode anjers, krachtige taal dat de partij noch voor links noch voor rechts zal buigen, spreekkoren Bet-tin-no, Bet-ti-no.

Tweeduizend socialisten waren bijeen gekomen voor de wedergeboorte van de Italiaanse Socialistische Partij en de rehabilitatie van haar voormalige leider Bettino Craxi. “Ze hebben ons behandeld als misdadigers, maar het moment is aangebroken dat we ons hoofd weer opsteken,” zei oud-minister Margherita Boniver. Zij was het die de zaal, voor het eerst sinds jaren, tot spreekkoren voor Craxi bracht.

Craxi zelf was er niet bij. Hij houdt zich nog steeds schuil in zijn villa in de Tunesische badplaats Hammamet. Hij zou willen terugkeren naar Italië om verder te worden behandeld voor zijn suikerziekte, maar hij is al een paar keer veroordeeld wegens corruptiezaken en er lopen internationale arrestatiebevelen tegen hem. Zijn advocaten zijn aan het onderhandelen over terugkeer zonder arrestatie.

Voor de trouwgebleven overlevenden van de smeergeldschandalen was Craxi de held uit een glorieus verleden. Het gros van de Italianen mag Craxi beschouwen als een cynisch politicus wiens belofte van vernieuwing het land vooral meer corruptie heeft gebracht, voor zijn trouwelingen is Craxi het slachtoffer van een politieke samenzwering. “Onze Mussolini is ziek, maar hij leeft nog: de communisten van nu zijn er niet in geslaagd hem te doden,” zei Luca Josi, de leider van een socialistische splinterpartij die om taktische redenen afstand heeft genomen van Craxi.

De PSI, in de jaren tachtig de derde partij van het land, is door de smeergeldschandalen verschrompeld tot een marginale beweging. Oud-minister van buitenlandse zaken Gianni De Michelis, ook een hoofdverdachte in veel corruptiezaken, beweerde dat de partij nog op vier procent van de kiezers kan rekenen. Bij recente verkiezingen is daar niets van gebleken.

Volgelingen van Craxi putten moed uit enkele opmerkingen van Massimo D'Alema, leider van de ex-communistische Democratische Partij van Links en de belangrijkste kracht achter de regerende centrum-linkse alliantie. D'Alema heeft gesuggereerd dat de tijd is aangebroken voor een herwaardering van Craxi. Hij zei dat de vernieuwende rol die Craxi vooral begin jaren tachtig heeft gespeeld in de Italiaanse politiek, niet mag worden vergeten.

Die uitspraak was een eerste aanzet tot een brede linkse eenheidspartij. De herrezen PSI wil niets weten van samenwerking van D'Alema. Net als Craxi vroeger deed, zegt zij haar handen vrij te willen houden. Craxi gebruikte indertijd die speelruimte om zijn positie te versterken. Maar zijn politieke erfgenamen worden nu eerder gezien als deerniswekkende nostalgici dan als interessante onderhandelingspartners.