Partijen Ierland uit op confrontatie

LONDEN, 8 JULI. Protestantse organisaties in Noord-Ierland hebben gedreigd vrijdag het verkeer lam te leggen in de hele provincie. Daarmee willen ze protesteren tegen wat zij beschouwen als een onaanvaardbare aantasting van hun culturele erfgoed. Ze vinden dat de Britse autoriteiten, inclusief de Noordierse politie, aan de leiband lopen van de katholieke nationalistische minderheid.

Een nationale blokkade zou de grootste protestantse actie zijn sinds de algemene staking van 1974 die de laatste Noordierse deelregering ten val bracht. David Trimble, leider van de gematigde Ulster Unionist Party, zei vanmorgen dat unionisten die willen dat Noord-Ierland deel blijft van de Britse Unie, hun buik vol hebben van concessies aan nationalisten die streven naar een verenigd Ierland. Hij onderstreepte de “grote symbolische betekenis” van het protestantse protest. Ian Paisley, de militante leider van de Democratic Unionist Party, verklaarde dat zowel Londen als Dublin als het verboden Ierse republikeinse leger samenspannen tegen de protestantse meerderheid in Noord-Ierland. Strijdlustig voegde hij daaraan toe dat “Ulster het waard is om voor te vechten, en waard is om voor dood te gaan”.

Aanleiding voor de protestantse woede is de jaarlijkse optocht van de Portadown District Loyal Orange Lodge nummer 1 die al sinds 1807 dezelfde route volgt. Door demografische wijzigingen wordt één van de wijken langs de route die van oudsher door protestanten worden bewoond, tegenwoordig door katholieken bevolkt. Deze buurtbewoners willen niet dat de plaatselijke afdeling van de protestantse Oranje orde, een soort kruising van gildebroeders en vrijmetselaars, beukend op de oorlogstrommen komt marcheren door hun straten. De politie heeft de optocht gisteren de doorgang belet.

Protestanten in Noord-Ierland vinden dat ze met dit verbod in hun burgerrechten en culturele ontplooiing worden beknot. Ruim 4.000 demonstranten verzamelden zich gisteren in de provincieplaats Portadown en bekogelden de politie met flessen en stenen. Om de orde te handhaven vuurde een politiemacht van 2.000 mensen, gesteund door vijf bataljons van het leger, plastic kogels af. Twee politiemensen en een demonstrant raakten gewond.

De demonstranten hebben aan de rand van Portadown hun kampen opgeslagen, in afwachting van het moment dat de Oranje orde haar optocht kan voltooien. Op een groot aantal plaatsen in Noord-Ierland blokkeerden protestanten gisteravond wegen om hun solidariteit te betuigen met de demonstranten in Portadown. Vorig jaar kwamen de partijen bij eenzelfde botsing na drie dagen tot een compromis, maar dit jaar lijken ze beide op een confrontatie uit.

Politiewoordvoerders hebben gewaarschuwd voor een mogelijke escalatie van geweld. Ze houden rekening met een ineenstorting van het paramilitaire staakt-het-vuren dat de straten van Noord-Ierland al bijna twee jaar bomvrij houdt. Met een bomaanslag in de Londense Docklands maakte het verboden Ierse republikeinse leger begin februari al een eind aan een bestand dat bijna anderhalf jaar geduurd heeft. Maar sindsdien bleven de gewelddadigheden van de IRA beperkt tot Engeland en een Britse legerbasis in Duitsland. Noord-Ierland bleef verschoond van explosies. Dat was voor een deel te danken aan de protestantse terreurorganisaties die zich nog wel aan de wapenstilstand bleven houden. Als ook die paramilitaire groepen menen dat ze opnieuw de wapens moeten opnemen vlamt de terreur in Noord-Ierland weer op.