Gata Kamsky krabbend en bijtend naar einde tweekamp

ROTTERDAM, 8 JULI. Niet als een mak schaap gaat Gata Kamsky naar het einde van zijn match, maar bijtend en krabbend en verzet biedend tot het laatst. Zaterdag werd hij er voor beloond. Hij won de zestiende partij tegen Karpov. Die staat nu met 9,5-6,5 voor en heeft nog een punt uit vier partijen nodig om wereldkampioen van de FIDE te blijven.

Het is moeilijk te begrijpen wat Karpov zaterdag bezielde. Het begon er mee dat hij over de eerste 23 zetten anderhalf uur nadacht. Het waren zetten die bijna allemaal bekend waren. De eerste twaalf waren al twee keer eerder in de match voorgekomen, alleen had niet Kamsky maar Karpov toen wit. En van wat daarna kwam moet Karpov ook alles geweten hebben. De openingstheorie van deze variant is voor een groot deel op zijn partijen gebaseerd.

Karpov controleerde alles nog eens drie keer. De manier waarop verschillende zwartspelers, onder wie zijn secondant Episjin, remise hadden gemaakt, vertrouwde hij kennelijk niet. In plaats daarvan volgde hij een weg die als zeer gevaarlijk bekend stond. Hij moest wel een verbetering voorbereid hebben, leek het. En op de 23ste zet kwam die dan, de eerste nieuwe zet in deze partij. Het was een blunder die een pion kostte, waarna Karpov op slag verloren stond.

De manier waarop Kamsky zijn pion veroverde was ook al drie jaar bekend. Er moeten vreemde spinnewebben in Karpovs hoofd gezeten hebben. Veteranen van het schaakcafé plegen hun zetten te begeleiden met spreuken als 'Wat nu zei Pichegru?' 'Te laat te laat zei Winnetou, het zaad is al naar binnen toe' en 'Zijn grote geleerdheid heeft hem tot krankzinnigheid gebracht.' Die laatste formule lijkt de beste beschrijving van wat Karpov overkwam.

Zonder zelf iets te hoeven bedenken had Kamsky een gewonnen stelling bereikt. Hij ging er aanvankelijk heel goed mee om, maar vlak na de eerste tijdcontrole deed hij een onnauwkeurige zet. Toen was er weer een sprankje hoop voor Karpov, maar het was op deze ongeluksdag niet aan hem besteed. Hij liet eerst toe dat een paard van Kamsky de aanval beslissend versterkte en besloot de partij met een blunder die hem een kwaliteit kostte.

De match zal Karpov nog wel winnen, maar Kamsky is niet zijn enige tegenstander. Met Kasparov speelt hij het spel: 'Wie is de echte wereldkampioen?' Er is uitgerekend dat Karpov met vier of vijf punten verschil van Kamsky moest winnen om Kasparov te passeren op de wereldranglijst. Wat dat betreft komt de nederlaag slecht uit.

Wit Kamsky-zwart Karpov zestiende partij

1. d2-d4 Pg8-f6 2. c2-c4 e7-e6 3. Pg1-f3 b7-b6 4. g2-g3 Lc8-a6 5. b2-b3 Lf8-b4+ 6. Lc1-d2 Lb4-e7 7. Lf1-g2 c7-c6 8. Ld2-c3 d7-d5 9. Pf3-e5 Pf6-d7 10. Pe5xd7 Pb8xd7 11. Pb1-d2 0-0 12. 0-0 Ta8-c8 Kamsky deed in deze match twee keer 12...Tb8. Nu volgen interessante verwikkelingen, maar het is oude koek. 13. e2-e4 c6-c5 14. e4xd5 e6xd5 15. d4xc5 d5xc4 16. c5-c6 c4xb3 17. Tf1-e1 La6-b5 18. a2xb3 Lb5xc6 19. Lg2xc6 Tc8xc6 20. Ta1xa7 Le7-f6 Na 20...Txc3 heeft wit 21. Pb1 21. Pd2-c4 Lf6xc3 In Karpov-Beljavski, Linares 1993, kreeg wit na 21...Pc5 22. Dxd8 Txd8 23. Lxf6 Txf6 (beter 23...gxf6, waarmee Karpovs secondant Episjin eens remise maakte) 24. b4 voordeel. 22. Ta7xd7 Dd8-f6 23. Te1-e4 Bekend is nu 23...Te6 24. Tf4 Dg6 (24...Dxf4 is nog een kans) 25. Tdxf7 en wit won in Tsjernin-Veingold, Sevilla 1993 23...Df6-f5 Eerste nieuwe zet, die op slag verliest. 24. Te4-f4 Df5-e6

25. Td7xf7 Precies hetzelfde grapje als in Tsjernin-Veingold. 25...Txf7 26. Dd8+ of 25...Dxf7 26. Txf7 Txf7 27. Dd8+ Tf8 28. Dd5+ gaat niet voor zwart. 25...Tf8-e8 26. Dd1-f3 Lc3-f6 27. Tf7-b7 h7-h6 28. Kg1-g2 Kg8-h8 29. h2-h4 Kh8-g8 30. Kg2-h2 Kg8-h8 31. Df3-h5 Te8-d8 32. Tb7-f7 Lf6-d4 33. Tf7-f8+ Td8xf8 34. Tf4xf8+ Kh8-h7 35. Dh5-f3 Ld4-c5 36. Tf8-f5 Tc6-c8 37. h4-h5 Tc8-d8 38. Tf5-e5 De6-d7 39. Df3-e4+ Kh7-h8 40. Kh2-g2 Td8-f8 41. f2-f4 41. f3 was beter. 41...Tf8-d8 Want met de pion op f3 had wit 42. Te6 Dd1 43. Pe5, wat nu op 43...Td2+ 44. Kh3 Dxh5 mat zou falen. 42. De4-f3 Lc5-d4 43. Te5-e2 b6-b5 44. Pc4-d2 Ld4-b6 45. Pd2-e4 Dd7-d1 46. Pe4-f2 Dd1-b1 Niet 46...Lxf2 47. Te8+! 47. Pf2-g4 Db1-f5 Enige kans was nog 47...Ld4 48. Pg4-e5 Kh8-g8 Blunder tot slot. 49. Pe5-c6 Zwart gaf op.

    • Hans Ree