Prioriteiten stellen

“Sinds kort zijn we voor ons gezin bezig met financiële planning voor de lange termijn. Welke aspecten zijn daarbij belangrijk en hoe zwaar wegen die in onze situatie?”, vraagt een echtpaar uit Harderwijk.

In enkele voorgaande artikelen zijn tien financiële doelen vermeld om zaken uit elkaar te houden: inkomen uit arbeid, vermogen of uitkering, liquiditeit van een vermogen, veiligheid van een vermogen tegen misbruik door derden, (onbelaste) vermogensgroei, bescherming tegen inflatie, financiering studie kinderen, zorg voor de nabestaanden, zorg voor de oude dag, speculatieve (koers)winsten en verlagen van de belastingdruk. De eerste vijf zijn persoonlijke doelen en tevens kenmerken van enkele beleggingsvormen. Een aandeel in een goed bedrijf biedt ze alle vijf: inkomsten (dividend), liquiditeit (dagelijks op de beurs te verkopen), veiligheid (de leiding zal er niet met de kas vandoor gaan), onbelaste koerswinst en bescherming tegen inflatie. Deze veelzijdigheid verklaart de populariteit ervan. Een participatie in een door de verkopers als veelbelovend aangeprezen investeringsplan in, bijvoorbeeld, eieren van een struisvogel biedt slechts, misschien, onbelaste koerswinst. De overige punten zijn doelen en geen kenmerken van financiële produkten. Hoe zwaar wegen doelen in een plan? Dat hangt af van iemands situatie en (gezins)omstandigheden.

De alleenstaande veertigjarige eigenaar van een langzaam groeiend vermogen van een half miljoen gulden, belegd in levensverzekeringen, hoeft er alleen voor te zorgen dat hij voldoende verdient om van te leven en de verzekeringspremies te betalen. Het punt inkomen krijgt daarom de hoogste prioriteit, een 10, en weegt het zwaarst. Net als het punt belastingen. De fiscale druk wordt in dit geval vanzelf verlicht door de gekozen beleggingsvorm: verzekeringen. De verzekerde betaalt voorlopig geen vermogensbelasting en de toekomstige uitkeringen zijn vrij van inkomstenbelasting.

De prioriteitenlijst van het gezin van de briefschrijvers (35 jaar en anderhalfverdieners) met drie kinderen tussen de 6 en 10 jaar, kan er zo uitzien.

Inkomen 2, liquiditeit 4, veiligheid vermogen 7, groei vermogen 7, bescherming inflatie 4, studie kinderen 10, zorg nabestaanden 10, zorg oude dag 4, speculatiewinst 3, verlagen belastingdruk 7.

Dit is een standaardlijstje vooreen jong gezin met kinderen van een Amerikaanse planner. Men kan dit zelf aanvullen met doeleinden als een reserve van zes maanden salaris voor noodgevallen, versneld aflossen van schulden enzovoort.

Hoe gebruik je deze lijst om persoonlijke zaken door te lichten? Je begint bij de punten met de hoogste prioriteit, de 'tienen': studie en nabestaanden. Dit zijn verschillende punten.

Om de straks de studie te kunnen betalen, hoeven de ouders alleen maar ieder jaar voldoende geld opzij te leggen. De zorg voor nabestaanden (partner, kinderen, ouders, familieleden) is urgenter: vader en/of moeder kunnen al tijdens het lezen van dit artikel overlijden. Hoe zien de inkomsten voor de overblijvende partner en de kinderen er dan morgen uit? En over tien jaar? Wat keert het pensioenfonds uit en hoe lang? Welke bescherming biedt de Algemene nabestaandenwet die sinds 1 juli geldt? Welke uitkeringen bieden andere verzekeringen, zoals koopsompolissen? Een passende verzekering bij overlijden met een beperkte looptijd lost alle knelpunten op.

Dan de minder urgente studiefinanciering. De ouders kunnen daar best zelf een potje voor aanleggen. Pas over tien jaar komt het eerste kind misschien (niet iedereen gaat studeren) aankloppen voor een bijdrage. Daarna komen de andere twee. Omdat de belastingdruk met prioriteit 7 ook belangrijk is, zijn die twee misschien te combineren. Gebruik de spaarloonregelingen van de ouders om de studiereserve op te bouwen door de spaarbedragen maandelijks, automatisch over te laten maken naar een beleggingsfonds in aandelen.

Liefst een fonds dat zich concentreert op onbelaste groei en weinig belast dividend uitkeert. Daarbij mag men best risico lopen, omdat het om een lange termijn belegging gaat en de inleg beperkt is. Dat fonds kan het gezin ook gebruiken voor andere beleggingen, maar niet voor de noodreserve van zes maanden salaris. Die staat op een spaarrekening en is 100 procent liquide. Zo benut men gelijk de vrijstelling op rente-inkomsten van ouders en kinderen.

De laagste prioriteit (een 2) hebben de inkomsten, omdat beide ouders een vaste baan hebben. Het nastreven van speculatieve koerswinsten, bijvoorbeeld met opties, mag terug naar de laagste prioriteit wanneer men alleen in beleggingsfondsen deelneemt en geen aandelen koopt. Zo helpt een prioriteitenlijst bij het analyseren van geldzaken.