Birma-rel frustreert Heinekens plan in Azië

ROTTERDAM, 6 JULI. Het dossier-Birma frustreert Heinekens Aziatische ambities. Als het aan Amerikaanse actiegroepen ligt moet het dictatoriaal geregeerde Birma het Zuid-Afrika van de jaren negentig worden.

Amerikaanse steden en staten zetten hun inkoopkracht van miljarden dollars in om bedrijven die zaken doen in Birma onder druk te zetten om dat land te verlaten. Heineken zit verstrikt in een dilemma: Birma, een belangrijke pion in de Aziatische expansie, verlaten of de marktpositie op de belangrijke Amerikaanse exportmarkt op het spel zetten.

In Nederland zijn de actiegroepen tegen Heinekens aanwezigheid in Birma (officiële naam: Myanmar) nog niet van plan tot een boycot op te roepen. Maar in de VS begint het protest serieuze vormen aan te nemen. Al eerder moesten bedrijven als PepsiCo. en Levi Strauss onder druk van Amerikaanse actiegroepen bakzeil halen in Birma. Inmiddels doen zes grote Amerikaanse steden, waaronder San Francisco, geen zaken meer met bedrijven die in Birma zitten. De staat Massachusets besloot vorige week geen produkten of diensten te verkopen van bedrijven die in Birma actief zijn.

De affaire escaleert met de dag in de VS. Gisteren werd bekend dat de Amerikaanse Franklin Research & Development Corporation in Boston samen met actiegroepen vanaf september grootschalige acties tegen Heineken gaat organiseren. De Franklin Corporation is een 'ethische' investeringsmaatschappij die meer dan 400 miljoen dollar belegt voor onder meer particulieren, religieuze organisaties en vakbonden. De Amerikanen vinden dat Heineken moet afzien van de bouw van een brouwerij in Birma omdat de militaire junta van dat land de mensenrechten voortdurend schendt.

Voor Heineken is het frustrerend om tot brandpunt van alle aandacht te worden gebombardeerd terwijl al fors is geïnvesteerd in Birma. De nieuwe brouwerij moet begin volgend jaar gaan draaien. Zuidoost-Azië is een zeer snel groeiende biermarkt, waar de grote spelers als Heineken, Fosters, Carlsberg, Miller en Anheuser-Busch zijn verwikkeld in een rat race om de eerste te zijn. Asia Pacific Breweries, de joint venture tussen Heineken en Fraser and Neave uit Singapore, investeert fors in nieuwe brouwerijen in de landen die regio.

Heineken stelt dat de beslissing om te investeren vorig jaar werd genomen onder een gunstig gesternte. Er waren herhaaldelijk officiële Nederlandse handelsmissies naar Birma geweest. Het huisarrest van de populaire Birmese oppositieleidster, Nobelprijswinnares Aung San Suu Kyi, werd opgeheven. Voor veel internationals was dit een sein om fors te gaan investeren in Birma, zeker omdat Suu Kyi zich niet tegen de komst van buitenlandse bedrijven uitsprak.

Maar begin dit jaar, terwijl de bouw van Heinekens brouwerij al was begonnen, keerde het tij. Suu Kyi verklaarde zich tegen buitenlandse investeringen. In een aantal landen begonnen actiegroepen zoals het Nederlandse Burma Centrum zich te roeren. In april volgde de dood onder verdachte omstandigheden in een Birmese cel van James Leander Nichols. Deze Engels-Burmese zakenman was tot 1978 honarair consul voor Denemarken, Noorwegen, Finland, Zweden en Zwitserland. Nichols werd in april tot drie jaar cel veroordeeld wegens illegaal bezit van twee faxapparaten en een telefooncentrale. Denemarken is woedend over Nichols' dood en bepleit inmiddels een handelsboycot van de Europese Unie tegen Birma. De Amerikaanse minister van handel Mickey Kantor zinspeelde twee weken geleden op handelssancties door de VS.

Met de dreigende consumentenboycot in de Verenigde Staten is het ongunstige scenario voor Heineken uitgekomen. De Birmese brouwerij is niet groot, maar de Aziatische ambities van het bierconcern kunnen forse averij oplopen. De partners van Asia Pacific, waarmee Heineken ook elders brouwerijen bouwt, zouden het niet waarderen wanneer Heineken zich zou terugtrekken uit Birma. Bovendien zal een gevoelige houding ten aanzien van mensenrechten Heinekens reputatie in China, 's werelds grootste groeimarkt voor bier, niet ten goede komen.