Zilveren Kruis hekelt 'immorele' apothekers

HOOFDDORP, 5 JULI. Het conflict dreigde al maanden, eind vorige week escaleerde het. Zorgverzekeraar Zilveren Kruis Groep kon het niet eens worden met apothekersorganisatie KNMP over een nieuw contract per 1 juli en moest verder onderhandelen met regionale afdelingen van de KNMP. Die beval haar regio's aan geen overeenkomst met Zilveren Kruis af te sluiten.

Hierdoor ontbreekt sinds afgelopen maandag een contract tussen de verzekeraar en apothekers in de regio's Den Haag, Amsterdam en Limburg. Patiënten moesten opeens hun medicijnen contant afrekenen aan de balie.

“Daarin ligt het immorele van deze actie”, zegt J. van den Oever, directeur van de ziekenfondspoot van Zilveren Kruis. “De patiënten zijn de dupe, het probleem wordt over hun rug afgewikkeld. Wij krijgen verhalen van mensen die honderden guldens moeten betalen; voor sommigen is dat in één klap een derde van hun uitkering. Er zijn ook apothekers die de patiënt willen laten tekenen om over te stappen naar een andere verzekeringsmaatschappij. Dat is regelrecht strafbaar, een economisch delict.”

Het conflict tussen apothekers en de zorgverzekeraar draait om de postorderfarmacie die Zilveren Kruis wil opzetten. Eind dit jaar moet een centrale apotheek verzekerden van Zilveren Kruis hun medicijnen thuis sturen. Het gaat vooralsnog om patiënten met chronische aandoeningen. Die 'extra service' is volgens Zilveren Kruis 'een proef op beperkte schaal'.

Wie de postorderfarmacie voor Zilveren Kruis uitvoert wil Van den Oever niet zeggen 'wegens mogelijke beursfluctuaties'. Insiders weten dat er een contract bestaat met het al enige jaren in Nederland gevestigde Amerikaanse bedrijf Caremark, dat in de VS tot de grotere postorderaars behoort.

De apothekers zien postorderfarmacie als een bedreiging en hebben bij de onderhandelingen over een nieuw contract gesteld dat hun tarief omhoog moet als de chronische patiënten wegblijven uit de apotheek. Dat betekent in hun optiek immers een inkomstenderving van heel wat tientjes - de vergoeding voor de apotheker per receptregel. Als die patiënten toch nog sporadisch blijven komen voor speciale geneesmiddelen, in de avond of tijdens het weekend, komt de apotheker met dat tarief niet meer uit.

Inmiddels heeft Zilveren Kruis de verzekerden in de Haagse regio laten weten, dat zij met hun recept terechtkunnen in de apotheek van concurrent Azivo. “Als de gewone Haagse apotheker niet wil leveren onder de oude voorwaarden, dan bevelen we een apotheek aan die dat wel doet. Zo eenvoudig is dat”, zegt Van den Oever. “Het is toch van de gekke dat een aantal Haagse apothekers willens en wetens een goed systeem om zeep helpt. En ik weet zeker dat het op hen terugslaat. Ze zeggen immers impliciet tegen de patiënt: 'vanaf nu help ik u slechter'. Terwijl wij via die postorderapotheek meer service proberen te bieden, stellen de apothekers daar minder service tegenover. Paradoxaler kan haast niet.”

Waar bestaat die extra service eigenlijk uit? De apotheek bezorgt ook aan huis.

“Ik heb daar zo mijn eigen gedachten over. Maar als de apotheek inderdaad aan huis bezorgt, hoeft niemand zich zorgen te maken. Uiteindelijk is het de verzekerde die kiest voor de beste service. Als de apotheek die biedt, valt er niets te vrezen. Maar ik betwijfel of de apotheek de pillen ook op het werk of het vakantie-adres aflevert.”

Drijfveer voor Zilveren Kruis om met postorderfarmacie te beginnen is volgens Van den Oever de 'te enge vorm van distributie' van geneesmiddelen. “Je hebt fabrikanten en importeurs, drie belangrijke groothandels en ruim 1.600 apothekers. Daar komt niemand tussen. Wij zetten iets op de markt dat de keus voor de patiënt groter maakt. Als de apothekers zelf ook gaan verzenden - prachtig, nog meer keus. Uiteindelijk zal de beste aanbieder winnen.”

Naast service is er ook het argument van de kostenbeheersing.

“Ja”, zegt Van den Oever, “de logistiek kan goedkoper. De apotheker werkt naar ons idee te kleinschalig, wat vooral levering aan chronische gebruikers onnodig duur maakt. Daarbij komt dat in de hele bedrijfskolom lucht zit. Als je aan het eind van die kolom, bij de apotheker, concurrentie bevordert, komt die lucht er op elk niveau uit. Maar de betrokken partijen hebben helemaal geen behoefte aan die concurrentie. De groothandel deelt cadeaus uit, de apotheker incasseert ze, de prijs die de verzekerde daarvoor betaalt blijft gelijk.”

Ligt het dan niet voor de hand om zelf een 'volgesorteerde' groothandel op te zetten die gaat postorderen?

“Dat is ons vak niet. Dus dat besteden we uit. Ik ben er overigens helemaal niet bang voor dat de apotheker door ons initiatief flinke deuken oploopt. Postorderfarmacie zal altijd van beperkte omvang blijven.”

Als de apotheker geen deuken oploopt zal die kostenbeheersing ook uiterst beperkt blijven. Om die reden vragen de apothekers juist een hoger tarief voor het bedienen van uw verzekerden.

“Strikt genomen hebben ze daar gelijk in. Tegen de KNMP en de apothekers in de regio's Haarlem en Rotterdam hebben we gezegd dat we ons hard willen maken voor een gedifferentieerd tarief. Het tientje per receptregel is echter een maximum. We mogen eenvoudig niet meer geven. Het is aan het Centraal Orgaan Tarieven Gezondheidszorg (COTG) de minister voor te stellen zo'n gedifferentieerd tarief in te voeren. Binnen het COTG willen we daarvoor ons best doen”.

Maar als u daarin slaagt lekt er nog meer weg van de beoogde kostenbesparing.

“Dat is waar, maar toch zal blijken dat de postorderfarmacie goedkoper werkt”, aldus Van den Oever, die overigens met de apothekers in Rijnmond en Haarlem/Heemstede heeft afgesproken na een half jaar de resultaten van de postorderfarmacie te zullen evalueren.

De apothekers zijn ook bevreesd dat postorderfarmacie de medicatie-bewaking in gevaar brengt. Wie heeft er straks nog zicht op wat een patiënt slikt als hij dit over de post krijgt en dat in de apotheek haalt?

“De apothekers claimen dat zij het voortouw hebben bij die medicatie-bewaking. Ik vraag me af waar die claim op gebaseerd is. De huisarts schrijft voor of de specialist, die de huisarts dan op de hoogte houdt over de patiënt.”

“Ons voorstel is de patient een medicatie-paspoort te geven - in de toekomst mogelijk in de vorm van een chipkaart - waarvan de apotheker die medicatie kan aflezen. De huisarts krijgt daarvan een kopie. Dat lijkt me een waterdicht systeem. Maar wat de apothekers willen is dat wij hun laten weten wat de patiënt over de post krijgt. Dat is de wereld op zijn kop zetten. En dan eisen ze ook nog geld voor het in hun administratie opnemen van die gegevens.”

Een eerder initiatief tot postorderfarmacie is door groothandels en apothekers onmogelijk gemaakt. Verzekeringsmaatschappij Geove, dat via het bedrijf Linea Pharma en de PTT zijn verzekerden bediende, moest op zeker ogenblik uitwijken naar België, omdat niemand in Nederland de apotheek van medicijnen wilde voorzien. Hoe loopt dat nu?

“Daar wordt aan gewerkt”, zegt Van den Oever. “Onze contractpartij is verantwoordelijk voor de beschikbaarheid van de medicijnen. Maar ik denk niet dat het een probleem is. De bazen van de groothandels zullen beseffen dat de postorderfarmacie onomkeerbaar is. Daarnaast is er een duidelijke roep uit Tweede Kamer en betrokken ministeries om meer concurrentie in de markt te brengen. Ik denk niet dat iemand het nog kan tegenhouden. Het veld heeft van de vorige affaire genoeg geleerd. En zo niet, dan zullen we alle juridische wegen bewandelen om ons doel te bereiken. Dat met name een aantal Haagse apothekers nu hun kont tegen de krib gooit en onze klanten dupeert, daar zijn we wel verbolgen over.”

    • Bram Pols