Coalitie lijkt in Rusland mogelijk

MOSKOU, 5 JULI. De Russische premier, Viktor Tsjernomyrdin, die door de herkozen president Jeltsin is belast met de vorming van een nieuwe regering, heeft gisteren niet willen uitsluiten dat daarin communisten worden opgenomen.

Tsjernomyrdin reageerde op een oproep van de door Jeltsin verslagen communistische kandidaat Gennadi Zjoeganov, die gisteren zijn nederlaag in de presidentsverkiezingen toegaf en daarbij de vorming van een coalitieregering met de communisten verlangde. Maar Tsjernomyrdin toonde zich ook geen enthousiast voorstander van een coalitieregering. Volgens hem is bij de formatie van de regering “alles mogelijk, zolang er maar de wil is om te werken”. De premier, die vol zelfvertrouwen de 'overwinning van de democratie voor altijd' uitriep, zag niets verkeerds in de komst van ministers uit andere partijen. “Maar welke kleur ze ook met zich meebrengen, die moeten ze achterlaten. In de regering heeft iedereen één kleur, de kleur van werk.”

De premier had een paar stekelige opmerkingen aan het adres van generaal b.d. Aleksandr Lebed en de liberaal Grigori Javlinski, die allebei op hun manier hebben laten doorschemeren meer macht van Jeltsin te verwachten. Maar in het algemeen staan de reacties in Moskou op de overwinning van Jeltsin in het teken van de bereidheid, 'samen aan het werk' te gaan, zoals Jeltsin gistermorgen zelf al op de televisie had gezegd.

Zjoeganov, die 40,4 procent van de stemmen kreeg tegen Jeltsins 53,7 procent, heeft de herkozen president per telegram gefeliciteerd. In een verklaring zegt Zjoeganov wel dat Jeltsin heeft gewonnen “als gevolg van grove schendingen van de verkiezingsregels en door ongekende mobilisatie van overheidsgelden en personeel voor Jeltsins persoonlijke campagne”.

Op een persconferentie gisteravond hekelde de communist nogmaals de media, die de kiezers “niet hadden geïnformeerd maar gemanipuleerd”. Hij kondigde aan juridische stappen te ondernemen tegen zestig “ernstige schendingen” van de verkiezingsregels. Maar: “Er zijn realiteiten die geen serieuze politieke kandidaat kan ontkennen. De realiteit is dat miljoenen kiezers - bewust of niet, gemanipulieerd of niet - hun stem hebben uitgebracht. Ik ben verplicht de rechten van die kiezers te respecteren.”

Zjoeganov stelt deelname aan een eventuele coalitieregering afhankelijk van de beleidsplannen van premier Tsjernomyrdin en van de aangeboden posten. “Wij hebben 30 miljoen kiezers achter ons. We zullen vragen ruim vertegenwoordigd te zijn. Het heeft geen zin posten te aanvaarden die geen kans bieden de situatie te verbeteren of de werkende mensen te helpen.”

Als het 'nationaal-patriottische blok' niet in de regering wordt opgenomen, zal het in het parlement een “geciviliseerde oppositie” gaan voeren, zo kondigde Zjoeganov aan. Het zal dan een 'schaduwregering' vormen, zoals in Groot-Brittannië gebruikelijk is. “In Rusland is zich een tweepartijenstelsel aan het ontwikkelen”, aldus Zjoeganov.

Premier Tsjernomyrdin zuchtte diep toen hem werd gevraagd of ook Grigori Javlinski in de regering zou kunnen komen, de liberale econoom die in de eerste ronde ruim zeven procent van de stemmen haalde en daarna slechts met zichtbare tegenzin Jeltsin steunde.

Pagina 5: Premier zet zich tegen Lebed af

Premier Tsjernomyrdin zei op die vraag over Javlinski's kansen op toetreding tot een nieuwe regering: “Waarom toch? Wat is hij? Wat heeft hij gedaan? Kan iemand me misschien vertellen wat hij heeft gedaan? Ach ja, die 500 dagen. Maar die zijn voorbij, god zij dank.” Dat laatste is een verwijzing naar het zogeheten 500-dagen plan voor economische hervormingen waarmee Javlinski zes jaar geleden naam maakte maar dat nooit is uitgevoerd.

De premier, volgens de grondwet de nummer twee in de politieke hiërarchie, liet ook merken niet van zins te zijn bevoegdheden in te leveren ten gunste van Aleksandr Lebed. De barse generaal b.d., die na zijn derde plaats in de eerste ronde van de presidentsverkiezingen op 16 juni secretaris van Jeltsins Veiligheidsraad werd, wil graag vice-president worden.

“Ik geef niets op, aan niemand”, zei Tsjernomyrdin toen hem over Lebed werd gevraagd. “Mijn bevoegdheden zijn goed gedefinieerd en ik laat er niet één van los.” Voor de instelling van een vice-presidentschap zag hij “geen speciale reden”.

Aleksandr Lebed zelf hield zich gisteren op de achtergrond. Zijn positie in het Kremlin was de afgelopen weken een steeds terugkerend onderwerp van speculaties, temeer gezien de opzienbarende uitspraken die hij herhaaldelijk heeft gedaan. Een campagnemedewerker van Jeltsin, Vjatsjeslav Nikonov, zei daarover: “Lebed heeft veel dingen gezegd die zijn electoraat aanspreken en dat was terecht. Hij heeft goed campagne gevoerd. Ik ben ervan overtuigd dat zijn standpunten nu verstandiger zullen worden.”

    • Hans Nijenhuis