Prototype recyclebaar elektronisch boek voor in bed en op het strand

Binnenkort kan een hele bibliotheek worden meegenomen in een enkele band. Natuurkundige Joseph Jacobson van het medialab in Boston (Michigan Institute of Technology, MIT) is in een ver stadium met de ontwikkeling van een 'recyclebaar' boek, zo berichten de web-pagina's van het medialab op internet.

Jacobson werkt aan een boek met de omvang en het gewicht van een normale hardcover van een paar honderd pagina's, maar met digitale bladzijden waarop steeds weer verschillende teksten gezet kunnen worden. De teksten kunnen van Internet of het World Wide Web worden gehaald, maar ook via CD-ROM worden ingevoerd in het 'boek'. De kans is groot dat uitgevers in de toekomst steeds meer boeken digitaal zullen aanbieden. Het elektronische boek zal ook informatiehandleidingen kunnen vervangen, telefoonboeken, wetsteksten, naslagwerken etc.

Uit concurrentieoverwegingen wil de Amerikaanse hoogleraar niet alle technische details van zijn vinding prijsgeven. Wel laat hij weten dat het 'papier' waarschijnlijk lange tijd zal meegaan en dat de kosten ervan binnen de perken zullen blijven, ƒ 3,- tot ƒ 5,- per vel. Jacobson streeft naar de ontwikkeling van een elektronisch beeldscherm dat oogt - qua kleur, contrasten, resolutie - en aanvoelt als normaal papier. Een boek dat je kunt meenemen naar het strand of naar bed.

De techniek die Jacobson en zijn assistenten gebruiken, is in theorie simpel. Op elke bladzijde wordt een laagje elektronische 'inkt' aangebracht, dat is opgebouwd uit miljoenen microscopisch kleine bolletjes, die aan de ene kant zwart en aan de andere kant wit zijn. Door de pagina is een geraamte van draden geweven, die uitkomen in de rug van het boek. Via dat net van draden kan een bepaalde lading worden gegeven aan de bolletjes, waardoor de witte of de zwarte kant naar boven zal komen. Zo kunnen teksten of illustraties op het scherm worden getoverd.

In de praktijk is het lastig om voldoende energie op te wekken om de draden en bolletjes op het papier aan te brengen en om de deeltjes op de juiste wijze te laten kantelen. Al jaren wordt door verschillende laboratoria gewerkt aan de ontwikkeling van een handzaam en prettig leesbaar display, maar zij zijn er tot op heden niet in geslaagd dergelijke technische problemen op te lossen.

De aankondiging van Jacobson dat hij naar verwachting binnen twee jaar met een prototype op de markt kan komen, betekent dan ook een doorbraak op de markt van digitale publicaties.

Een belangrijk voordeel van Jacobsons boek is dat het niet de continu stroomvretende achtergrondverlichting nodig heeft die LCD-schermen vereisen. Stroom is alleen nodig voor momenten waarop de tekst in het boek wordt gewijzigd. Daarna kan de stekker uit het stopcontact, de tekst zal gewoon op de pagina's blijven staan. Een kleine batterij is voldoende.

Ook de krant van de toekomst kan wellicht op dit 'wonderpapier' worden 'gedrukt'. De krant zal dan wel een rug moeten krijgen, vergelijkbaar met de houten latjes waaraan ze in sommige bibliotheken hangen, om de benodigde elektronica en de batterij in op te slaan. Maar de pluspunten - slinkende hoeveelheden oud papier, nog snellere informatievoorziening - zijn aanzienlijk.