Netanyahu gedwongen Sharon te accepteren

TEL AVIV, 4 JULI. Onder zware druk van de minister van buitenlandse zaken David Levy heeft de Israelische premier Benjamin Netanyahu vannacht de weg vrijgemaakt voor toetreding van de Likud-oorlogsheld Ariel Sharon tot zijn regering. Levy dreigde gisteren met aftreden indien Netanyahu niet onmiddellijk stappen zou nemen om Sharon in de regering op te nemen.

Volkomen verrast door deze manoeuvre van Levy, enkele dagen voor zijn belangrijke bezoek aan Washington, ging Netanyahu door de knieën. Na nachtelijk beraad werd bij het ochtendgloren de portefeuille voor Sharon gevuld met zware bevoegdheden van andere ministeries. Er is nog één onderminister van een religieuze partij die dwarsligt en enkele van zijn bevoegdheden niet aan Sharon wil overdragen. Politieke kringen in Jeruzalem verwachten echter dat de zaak vandaag wel zal worden afgerond en Netanyahu morgen formeel de opname van Sharon in zijn regeringsploeg kan aankondigen.

Onvoorziene omstandigheden voorbehouden krijgt Sharon een op maat gesneden portefeuille, die zowat alles behelst wat met de infrastructurele problematiek van Israel heeft te maken, inclusief het aanleggen van omwegen in bezet gebied ten bate van Israelische nederzettingen. Energie, water en spoorwegen komen ook onder Sharon.

Levy trad vorige maand tot de nieuwe nationalistisch-religieuze regering toe op voorwaarde dat Sharon daarin ook een belangrijke rol zou vervullen. In zijn regeringsverklaring van ruim twee weken geleden zei Netanyahu nadrukkelijk een post voor Sharon open te houden. Daar bleef het echter bij. Nogal wat Likud-politici kregen de indruk dat Netanyahu de 'sterke' Sharon het liefst buiten de regering wilde houden ter meerdere glorie van zijn eigen, op papier sterke positie als de eerste rechtstreeks gekozen Israelische premier. Sharon, die de Gesher-partij van Levy en de Tsomet-partij van Raful Eitan voor de jongste verkiezingen onder het dak van Likud wist te brengen, werd in het openbaar overigens geprezen. Niet ten onrechte overigens, omdat Netanyahu zijn verkiezingszege aan de enorme inzet van Sharon heeft te danken.

De afhandeling van de 'affaire-Sharon' heeft het prestige van Netanyahu flink aangetast. Er waren overduidelijke tekenen dat het niet nakomen van zijn belofte aan Sharon tot een revolte in Likud zou leiden. Nu Netanyahu onder druk van Levy eieren voor zijn geld heeft moeten kiezen, komt Sharon in politiek opzicht in een sterkere positie in de regering dan het geval zou zijn geweest indien de premier zich niet door Levy had laten opjagen.

Netanyahu wordt nu in de regering geconfronteerd met een dubbele oppositie, van de zijde van het duo Sharon-Levy en het duo Begin-Meridor. In hoeverre dat zijn bewegingsvrijheid als 'pragmatisch politicus', zoals hij zichzelf omschrijft, in het vredesproces zal beïnvloeden, is onduidelijk omdat van het viertal alleen Begin zich ideologisch opstelt. De zoon van ex-premier Menahem Begin, die minister van wetenschappen is, heeft met aftreden gedreigd indien Netanyahu Yasser Arafat zou ontmoeten. Minister van defensie Dan Meridor is in politiek opzicht gematigd, en Sharon kan, afhankelijk van de omstandigheden, evenals Levy alle kanten uit.

De interne oppositie tegen Netanyahu is mede daarom meer van persoonlijke dan ideologische aard. De 'sterke mannen' in Likud hebben het er nogal moeilijk mee dat Netanyahu vanuit het niets in enkele jaren boven hen uit is gegroeid.

Zeker voor Begin is pijnlijk dat Netanyahu vannacht in een vraaggesprek met CNN voor de eerste maal heeft gezegd de autonomie-akkoorden met de Palestijnen te zullen eerbiedigen en met hen op basis van dat akkoord te onderhandelen over permanente grenzen, de toekomst van nederzettingen en de vluchtelingenproblematiek. Volgens de Israelische pers zal Netanyahu bij zijn bezoek aan het Witte Huis op 9 juli president Bill Clinton op de hoogte stellen van zijn besluit de stad Hebron te ontruimen.

Gisteren is in het Israelische parlement door een lid van de socialistische oppositie de vraag gesteld of Netanyahu tijdens zijn verblijf in de VS in de jaren tachtig voor de CIA heeft gewerkt. Dit naar aanleiding van publicaties in de Israelische pers over de vier namen waaronder hij bij zijn nummer bij de Amerikaanse sociale dienst verschijnt. Het Amerikaanse besluit het 'dossier-Netanyahu' gesloten te verklaren, voedt de geruchtenstroom over het verleden van Netayahu in de VS.

    • Salomon Bouman