Massamoord Srebrenica begon direct na inname

DEN HAAG, 4 JULI. “Srebrenica is eindelijk Servisch. Nu kunnen we wraak nemen voor onze nederlaag tegen de Turken in 1804”, zei de Bosnisch-Servische generaal Ratko Mladic op 11 juli vorig jaar voor een camera van de Bosnisch-Servische televisie. Zijn troepen hadden net de moslimenclave in Oost-Bosnië ingenomen. Enkele dagen later zouden duizenden jongens en mannen van de moslimbevolking in de enclave zijn vermoord.

De Franse politierechercheur Ruez, die voor het VN-tribunaal voor oorlogsmisdaden in voormalig Joegoslavië de moorden heeft onderzocht, vertelde gisteren hoe gedegen de Bosnische Serviërs zich op de massaslachting hadden voorbereid. Bussen (van particuliere bedrijven) en vrachtwagens stonden klaar om de naar schatting 25.000 mensen in de enclave weg te voeren: vrouwen en (kleine) kinderen naar Kladanj in het gebied van de moslims; jongens en mannen naar verschillende plekken ten noorden van de enclave, waar ze werden doodgeschoten. Naar schatting 15.000 mensen zijn vóór de enclave werd ingenomen of kort daarna de bossen ingevlucht.

Het moorden begon volgens de onderzoeker bijna onmiddellijk. Bosnisch-Servische soldaten mengden zich in de menigte om mannen te scheiden van vrouwen. Van veel mannen werd daarna vrijwel onmiddellijk de keel doorgesneden. Ruez vertelde van een serie van dergelijke moorden in de omgeving van het kamp van het Nederlandse VN-bataljon, waar zich duizenden mensen verzameld hadden in de verwachting dat zij door de militairen beschermd zouden worden. Het selecteren van de mannen ging volgens Ruez, die verhaalde aan de hand van verklaringen van vele getuigen, de hele nacht na de inname van de enclave door en daarmee ook het moorden. “Vrouwen die zich ongerust maakten over het lot van de mannen zijn die eerste nacht gaan kijken wat er gebeurde aan de achterkant van de fabriek, waar zij dichtbij zaten en waar zoveel mannen verdwenen. Enkele vrouwen zagen de lijken van enkele jongemannen die kort daarvoor waren meegenomen”, aldus Ruez. Andere Bosnisch-Servische troepen speurden ondertussen naar de vluchtelingen in de bossen. Weer anderen mengden zich onder moslims die vervolgens naar een plek werden gedirigeerd waar ze werden geëxecuteerd. In de bossen ten noorden van Srebrenica liggen nog altijd de resten van honderden gedode mensen. De in de enclave vastgehouden jongens en mannen werden via Bratunac (vlakbij het Nederlandse VN-kamp) naar plaatsen gebracht ten westen en ten noorden van de enclave om te worden vermoord, vooral door mitrailleurvuur. Dit duurde tot en met 16 juli. De massagraven waarin de lijken later werden begraven en die onder meer met behulp van satellieten zijn opgespoord, zijn door Ruez onderzocht. Ten minste drie massagraven zijn volgens hem recentelijk ontruimd. Bij andere is vastgesteld dat ze vol lijken liggen. Ruez toonde foto's van lijken in vergaande staat van ontbinding, met kogelgaten in schedels en met handen, vastgebonden met ijzerdraad en dun touw.

Generaal Mladic is gezien op alle plaatsen waar de moslimmannen verzameld werden en later werden vermoord. Mladic vertelde hun steeds hetzelfde verhaal: dat ze snel zouden worden uitgewisseld en zich geen zorgen hoefden te maken over hun toekomst.

    • Z.C.A. Luyendijk