Fiat voor grootste spoorfusie in VS

NEW YORK, 4 JULI. Ondanks grote bezwaren heeft de Surface Transportation Board gisteren zijn goedkeuring gegeven aan een spoorwegfusie van 5,4 miljard dollar. Union Pacific en Southern Pacific zullen samen de grootste spoorwegmaatschappij in de VS worden.

Het was tot het laatste moment spannend. Al maanden geleden kondigden de twee maatschappijen hun fusie aan maar hun overmacht in het westen van de VS leidde tot protesten van klanten, concurrenten maar ook van departementen in Washington D.C. De driekoppige Surface Transportation Board stemde unaniem voor de fusie maar stelde 35 voorwaarden.

De voorwaarden hebben vooral betrekking op het toelaten van andere maatschappijen op het spoorwegnet van het nieuwe Union Pacific, dat door de inlijving van Southern Pacific de grootste spoorwegmaatschappij in het land wordt. De combinatie heeft samen met de maatschappij Burlington Northern Santa Fe bovendien 90 procent van het spoorwegverkeer ten westen van de Mississippi in handen. De capaciteit van Union en Southern is 405,9 miljard tonmijlen per jaar. Nummer twee op de ranglijst is Burlington Northern Santa Fe, dat 360,6 miljard tonmijlen per jaar verzet.

Het nieuwe Union Pacific was zeer tevreden over het besluit, omdat de Transportation Board het bedrijf niet vroeg om routes in te leveren. Volgens de kleinere concurrenten blijft het besluit aanvechtbaar omdat zij eenvoudigweg het westen kunnen afschrijven. Van drie spelers zijn er opeens maar twee spelers in het westen over waartussen kleintjes als Norfolk Southern of Kansas City Southern worden doodgedrukt.

Bedrijven in het westen, waaronder graantransporteurs, vrezen door de fusie dat ze nu geen keus meer hebben, maar gewoon de vraagprijs moeten betalen. Nu al zijn er klachten over verminderde dienstverlening.

De VS telden eind vorige eeuw nog ontelbare spoorwegbedrijfjes, die echter langzaam fuseerden of werden opgeslokt. Door arrogantie van de spoorwegmagnaten enerzijds en een uiterst sterke autolobby anderzijds verloren de spoorwegen terrein, zodat zij uiteindelijk in de jaren vijftig een zieltogend bestaan leidden. Het passagiersvervoer per spoor is in de VS nagenoeg verdwenen, alleen het vrachtvervoer heeft nog reden van bestaan. In 1980 begon een deregulering die een nieuwe bloeiperiode op gang bracht. Dezelfde deregulering zorgde echter ook voor consolidatie, zodat het aantal grote maatschappijen in zestien jaar tijd is teruggelopen van ongeveer zeventig naar tien.

Twee jaar geleden trok het overnamegevecht om Santa Fe veel aandacht omdat Union Pacific en Burlington Northern ouderwets tegen elkaar opboden, wat als een teken van gezondheid van de industrietak werd gezien. Uiteindelijk trok Union aan het kortste eind en zette het zijn zinnen op Southern Pacific. Die voorgenomen fusie leek vanaf het begin geen kans te hebben en ook in de laatste weken voor het besluit van gisteren zag het er voor de partners dreigend uit. De departementen van Landbouw, Transport en Justitie spraken zich expliciet uit tegen de doorgang van de fusie. Justitie noemde het “het ergste geval van anticoncurrentie in de geschiedenis van de VS”.

De tegenstanders vrezen misbruik van het bijna-monopolie dat Union en Southern in het westen hebben, met als gevolg hogere prijzen en minder dienstverlening. Kennelijk legden de bezwaren geen gewicht in de schaal, wat verbazingwekkend is in een land dat allergisch is voor monopolievorming. Analisten wijzen erop dat de onafhankelijke federale Surface Transportation Board doorlopend toezicht houdt op monopolistische praktijken: deze ene beslissing betekent niet dat er niet meer op Union Pacific wordt gelet.