Prestige Rühe in geding na aanvaring met Kohl

BONN, 3 JULI. Niet alleen het budget voor 1997 van de Duitse minister van defensie, Volker Rühe, staat onder druk, ook zijn politieke prestige als derde man in de CDU - na kanselier Helmut Kohl en fractieleider Wolfgang Schäuble - heeft een tik gekregen.

Dat is het gevolg van een openlijke reprimande die Rühe gisteren van kanselier en CDU-voorzitter Kohl heeft gekregen en waarin hij zei: “Mijn kabinet is een team. Wie dat niet begrijpt krijgt het moeilijk om zijn baan te behouden”. Al noemde Kohl Rühe's naam niet, iedereen kon begrijpen dat hij hem bedoelde. Dat werd nog duidelijker toen Kohls kanselarij ontkende dat hij eergisteren in een telefoongesprek met Rühe steun zou hebben toegezegd tegen verdere aanslagen op het defensiebudget van de kant van Theo Waigel, minister van financiën en voorzitter van de Beierse CSU.

De spanningen tussen Rühe en Waigel en de woede van Kohl zijn te verklaren uit de buitengewoon moeilijke situatie rondom de begroting voor 1997, waarover het Duitse kabinet volgende week woensdag wil beslissen.

De slechte economische situatie gaat grote belastingtegenvallers én grote extra kosten in de sociale zekerheid veroorzaken terwijl Waigel in 1997 met zijn financieringstekort en de omvang van de staatsschuld absoluut aan de toetredingseisen van de Europese muntunie moet voldoen. Reden waarom hij al een uitgavenstop heeft afgekondigd en nadere bezuinigingen van zijn collega's eist. Zo wil hij bijvoorbeeld op Rühe's begroting, die tussen 1992 en '96 al van 52 tot 47 miljard mark werd beperkt, voor 1997 nog eens een miljard snoeien.

Rühe heeft de afgelopen jaren ondanks die budgettaire kortingen een kostbare integratie van de vroegere Oost- en Westduitse strijdkrachten verwerkelijkt (bij een troepentotaal van 340.000).

Hij moet bovendien de structuur van de Bundeswehr zó veranderen dat het accent meer op snelle-reactietroepen komt te liggen. Dat maakt nieuwe investeringen nodig, terwijl van zijn budget 39 miljard aan personeelskosten opgaat. Uit de resterende 8 miljard kan hij zulke investeringen niet financieren, wat tot uitstel van besluiten over een nieuw jachtvliegtuig (een lichte versie van de Jäger '90) en groeiende onzekerheid over geplande Frans-Duitse wapen- en satellietprojecten heeft geleid.

Rühe beroept zich erop dat Kohl en Waigel hem vorig jaar hebben toegezegd dat zijn budget in de komende jaren niet verder zou worden beperkt. Hij herinnerde Kohl daar twee weken geleden aan in een vertrouwelijke brief, die vervolgens tot ergernis van de kanselier uitlekte.

Daar kwam de afgelopen weken nog bij dat hoge militaire en ambtelijke leden van Rühe's staf de publiciteit zochten om uit te leggen dat verdere besnoeiing op het defensiebudget tot afbraak zou voeren en wellicht zelfs de handhaving van een dienstplichtigenleger zou gaan bedreigen.

Kohl is een verklaard tegenstander van een Duits beroepsleger. Naar het in Bonn heet heeft hij zich vooral daarom geërgerd over die spraakzaamheid met chantagewaarde van Rühe's medewerkers.

    • J.M. Bik