'Het vasteland zal Hongkong lange tijd nodig hebben'; 'Sceptici onderschatten volk Hongkong'

HONGKONG, 3 JULI. De weigering van China twee dagen geleden om een petitie van een groep Hongkongse politici in ontvangst te nemen, de inbeslagname van hun reisdocumenten en het verbod hun vliegtuig te verlaten, hebben de ergste vrees van de Democratische Partij opnieuw aangewakkerd dat er na de hervatting van Chinees gezag over Hongkong op 1 juli 1997 een 'zuivering' in Hongkong zal worden doorgevoerd.

De acht politici, georganiseerd in het 'Verenigd Front tegen de Voorlopige Wetgevende Raad' wilden een petitie met 60.000 handtekeningen aan het Chinese Nationale Volkscongres aanbieden. Ze wilden het Volkscongres zo ertoe bewegen van het voornemen af te zien de najaar 1995 gekozen Wetgevende Raad op het moment van de overdracht te ontbinden en te vervangen door een benoemde voorlopige raad.

Andrew Cheng Kar-foo, lid van de Wetgevende Raad en leider van de acht, zei dat de vijftien gewapende politiemannen die onmiddellijk na aankomst in Peking het vliegtuig betraden een 'zwarte lijst' van drie pagina's met naar schatting 200 namen bij zich hadden. Alle passagiers moesten zich identificeren om te zien of zij niet op de lijst voorkwamen. Journalisten werden ook ondervraagd en moesten hun notitieboekjes inleveren. De acht politici werden twee uur ondervraagd en hun speciale reisdocumenten, die Hongkong-Chinezen gebruiken om naar China te reizen, werden in beslag genomen. Deze 'hui xiang zheng' (letterlijk: bewijs voor terugkeer naar huis) zijn niet teruggegeven.

De acht kregen een helden-welkom na terugkeer in Hongkong. Zij hielden gisteren een luide demonstratie voor het persbureau Nieuw China, China's de facto ambassade in Hongkong, waarbij zij teruggave van hun reisbewijzen, verontschuldigingen voor het brute Chinese optreden en opening van zaken over de zwarte lijst eisten.

De woordvoerder van het persbureau Nieuw China, Zhang Junsheng, stelde dat de acht waren geweerd om redenen van nationale veiligheid. Toen daarop gelach uitbarstte, zei hij dat China's veiligheid niet alleen wordt bedreigd door mensen met wapens, maar ook door oproerkraaiers met journalisten in hun gevolg. Zhang zei dat de acht wisten wat hun te wachten stond, maar volhardden in hun reisplannen. Hij schoof de verantwoordelijkheid voor het afschaffen van de gekozen Wetgevende Raad geheel op gouverneur Chris Patten, die eenzijdig tegen Chinees verzet in politieke en kies-hervormingen had doorgezet.

De vrees in het Democratische kamp dat er na de overdracht een zuivering in hun gelederen zal worden gehouden en dat de 'lijst van 200' daarvoor de blauwdruk is, is door de directeur van het persbureau Nieuw China in Hongkong, Zhou Nan, tegengesproken. In een vraaggesprek met de South China Morning Post verklaarde Zhou dat oppositie zal worden toegelaten zolang zij binnen de grenzen van de Basic Law, de mini-grondwet voor Hongkong na 1997, blijft.

Zhous kantoor en zijn huis zijn dagelijks het toneel van demonstraties door allerlei politieke en actiegroepen. Gevraagd of China na 1 juli 1997 demonstraties zal toelaten, verwees Zhou naar artikel 23 van de Basic Law dat aan de Speciale Administratieve Regio de bevoegdheid toekent om zelf wetten te maken tegen verraad, afscheiding, opstand, ondermijnende activiteit, diefstal van staatsgeheimen. Dit zijn alle zeer subjectieve begrippen. Zhou vulde aan dat hij het volste vertrouwen in de wijsheid van de bevolking van Hongkong had om zelf de vereiste uitvoering aan dit artikel te geven.

Zhou sprak zijn vertrouwen uit dat er geen politieke troebelen zullen komen. “Deng Xiaopings concept van 'een land - twee systemen' was geen onderhandelingstactiek, maar een strategisch beleid (..) Hongkong heeft het vasteland nodig en het vasteland zal ook lange tijd Hongkong nodig hebben als een venster op en brug naar de wereld. De volledige uitvoering van de formule 'een land - twee systemen' zal ook een goed voorbeeld zijn voor een regeling van de kwestie Taiwan. Dit alles toont dat de fundamentele belangen van China in het geding zijn en China zal nooit iets doen dat zijn fundamentele belangen ondermijnt”, aldus Zhou.

De Britse minister van buitenlandse zaken, Malcolm Rifkind, sprak de afgelopen dagen eveneens over de fundamentele belangen van China. Rifkind zei dat Londen geen “intolerantie zal tolereren” en zei dat het in het fundamentele belang van China is om “rekening te houden met en respect te tonen tegenover de lokale politieke leiders die duidelijk de steun van de bevolking hebben”.

China wil juist de populairste leiders, zoals Martin Lee, marginaliseren en isoleren omdat zij zich in het verleden te kritisch hebben opgesteld. Rifkind zei in een vraaggesprek met de Sunday Morning Post dat de gevolgen van China's intolerantie ver boven de betrokken personen uitgaan en dat elke schending van de Brits-Chinese overeenkomsten zware schade aan China's internationale reputatie zullen toebrengen. De Britse minister achtte het echter onwaarschijnlijk dat China zijn eigen belangen zou schaden.

Rifkind sprak de hoop uit dat China een chief-executive zal benoemen die het vertrouwen van het bestuursapparaat heeft. Het ideale Britse scenario is dat de huidige eerste minister, (chief-secretary), mevrouw Anson Chan, chief executive wordt. Zij heeft de steun van bevolking, bestuursapparaat en Londen en heeft zich het afgelopen jaar enigermate van gouverneur Chris Patten gedistantieerd en bruggen naar China gebouwd.

In een column die zij voortaan regelmatig zal schrijven heeft mevrouw Chan gisteren haar robuuste politieke manifest voor het komende jaar geschreven. Zij schreef dat Hongkongs economie fundamenteel sterk is, de rechtsorde goed voorbereid is op de overgang en het bestuursapparaat evenzo. “Het bestuursapparaat vormt de sleutel voor de voortdurende welvaart en stabiliteit van Hongkong en wij zijn vastbesloten de cultuur die Hongkong een eerste klas bestuursapparaat heeft gegeven intact te houden. Die cultuur is diep geworteld in een hoog besef van integriteit, fair play, politieke neutraliteit en anti-corruptie”.

Dit is in alle opzichten het tegendeel van wat er op dit moment in China's chaotische post-communistische, wild-kapitalistische overgangsmaatschappij prevaleert. Hongkong immuniseren voor besmetting van over de noordgrens is een Herculeaanse taak, die zeer velen voor onmogelijk houden. Maar mevrouw Chan had een krachtige boodschap voor de sceptici: “Het is misschien te veel om hen te overtuigen dat er een schitterende toekomst voor Hongkong is. Maar naar mijn mening zitten zij op een dwaalspoor en onderschatten ze het volk van Hongkong volledig. Opstaan en problemen aanpakken is een houding en totale wanhoop is heel wat anders. Zij zijn de bevolking van Hongkong op zijn minst het voordeel van de twijfel schuldig. Ik hoop dat ik over een jaar het genoegen heb te bewijzen dat zij het bij het verkeerde eind hadden.”