Een stem voor Jeltsin in het Huis aan de Kade

MOSKOU, 3 JULI. De honderd miljoen Russische stemgerechtigden kiezen vandaag, zo wil het zwart-witbeeld, tussen verleden en toekomst.

Als er één gebouw is waar beide op wel heel bijzondere manier met elkaar worden geconfronteerd, is dat het Huis aan de Kade. Dit appartementencomplex ligt schuin tegenover het Kremlin en is bijna net zo historisch. Vandaag was er stemlokaal 231 gevestigd.

Een jongeman met een zaktelefoon komt het stembureau binnen. Hij wil zijn naam niet geven en heeft geen tijd om een praatje te maken ook al is het vandaag een officiële vrije dag. “De handel staat nooit stil.” Maar stemmen moest per se. Hij woont sinds vorig jaar op de negende verdieping. “Ik heb er voor 100.000 dollar remont (restauratiewerk) in zitten. Moeten daar straks weer communisten komen te wonen?” Zijn voorkeur is duidelijk. Het Huis aan de Kade werd tussen 1928 en 1931 gebouwd voor de nieuwe machthebbers van de revolutionaire staat.

Nikolaj Boecharin, maarschalk Zjoekov, partijleider Chroesjtsjov en talloze andere bekende Sovjet-leiders hebben er gewoond. Hun kinderen en kleinkinderen wonen er nog steeds. Maar zij hebben gezelschap gekregen van uitgesproken kapitalistische 'nieuwe Russen' en zelfs van vermogende buitenlanders, onder wie de baas van McDonald's.

“We zijn allemaal nogal gespannen vandaag”, zegt de 88-jarige Tamara Ter-Jegiazarjan. “Dit gebouw weerspiegelt altijd de geschiedenis.” Het Huis heeft traumatische ervaringen met machtswisselingen. In de jaren dertig werden in opdracht van Stalin meer dan vierhonderd bewoners die onder Lenin nog tot de elite behoorden, naar strafkampen afgevoerd.

Strafkampen voor politieke gevangenen zijn er niet meer. Maar sommige oudere bewoners vrezen wel dat na winst van Jeltsin hun vroeger zo besloten en geprivilegieerde bestaan nog verder zal worden aangetast, door “jongelui die hun Volvo's parkeren op de binnenplaats terwijl hun autoradio luid speelt”. Nieuwkomers, die hun flats hebben gekocht of gehuurd, vrezen op hun beurt uitzetting als de communisten winnen.

Het Huis aan de Kade is door architect Boris Iofan bewust gebouwd als symbool der tijden. “Het moest het huis van de toekomst worden, een verwezenlijking van de communistische gedachte die als voorbeeld kon dienen voor gebouwen elders”, vertelt Ter-Jegiazarjan, die er zelf al sinds 1934 woont.

Haar broer heeft de Sovjet-regering in verschillende bestuursfuncties gediend. Hun appartement, waar zij na zijn overlijden is blijven wonen, telt vijf ruime kamers en een piepklein keukentje. “De architect had bepaald dat wij allemaal samen in de kantine moesten eten.”

Pagina 5: Een stem voor Jeltsin in het Huis aan de Kade

De gedachte achter het gebouw was dat de bewoner als hij 's avonds van zijn revolutionaire taken thuis kwam, voor niets meer de deur uithoefde. Dus was er een eigen winkel, een postkantoor, een kapper, een sportzaal, een bioscoop en een theater. De winkel heeft nu plaats gemaakt voor de sjieke Garden Ring Supermarket. De kapper heet nu Wella Salon, is Duits en duur. De kantine is gesloten.

Mevrouw Ter-Jegiazarjan denkt nog veel terug aan vroeger, toen hier uitsluitend communisten woonden. “Toen was de dienstverlening nog onberispelijk. De fonteinen werkten altijd, kapotte lampen werden meteen gerepareerd. En dan de veiligheid!” Op elk van de 25 opgangen naar de 505 woningen zat een ambtenaar van de geheime politie die in een schrift bijhield wie waar naar toe ging. “Op elke bewoner werd gelet. Ons leven was zo helder als een spiegel voor ze.” Nu staan er alleen nog particuliere bewakers bij opgang 12, de opgang naar de appartementen van de buitenlanders.

De achteruitgang begon al in de jaren zeventig, vindt Ter-Jegiazarjan. “De kinderen van de echte bolsjewieken droegen vroeger gewoon van die eenvoudige kuitbroeken. Die van de latere machthebbers kwamen met mooie horloges aanzetten, hele kostuums hadden ze soms.”

Na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie is het beheer van het gebouw overgegaan van de ministerraad naar de burgemeester van Moskou. De bewoners hebben de kans gekregen hun woningen te privatiseren. Ze mogen worden verkocht en verhuurd. De prijzen voor nieuwe huurders lopen op tot 15.000 gulden per maand. “Er is, geloof ik, zelfs een of andere firma opgericht. Maar naar wie ik moet als er lekkage is weet ik niet.”

Hoewel zij vermoedt dat haar meeste buren voor Gennadi Zjoeganov stemmen, kiest Tamara Ter-Jegiazarjan toch Boris Jeltsin. “De bolsjewieken van het eerste uur waren fantastische mensen, idealisten die echt dachten dat ze het communisme in één land konden opbouwen. Maar daarna zijn er hier verschrikkelijke dingen gebeurd. Al die arrestaties!”

De 88-jarige zegt dat zij er destijds “bijna niets” van wist. Het is volgens haar allemaal naar buiten gekomen onder Gorbatsjov. Alleen over het Huis aan de Kade zijn de laatste jaren al vier boeken geschreven. “Tegenwoordig wordt er tenminste niemand om voor zijn opvattingen vervolgd en dat is toch beter”, besluit Ter-Jegiazarjan. Daarom Jeltsin. En van lawaaierige nieuwe Russen heeft zij toch steeds minder last, zegt ze, dankzij een achteruitgaand gehoor- en gezichtsvermogen. “Ach, hoe lang heb ik überhaupt nog om hier te wonen?”