Sluiting bedreigt Groninger veemarkt

GRONINGEN, 2 JULI. Ze blaten, bleren en hoesten. De schapen, lammeren en geiten overstemmen de handelaren op de veemarkt in Groningen, maar die hebben niet veel woorden nodig om te onderhandelen. “Driekwart”, knauwt een grijze man door zijn sigaar. Zijn collega neemt het niet serieus en slaat op zijn hand. “Bied je vandaag nog echt of niet?”, roept hij en draait zich om.

Meer dan honderd jaar gaat het zo op de veemarkt in Groningen, maar de markt dreigt nu ter ziele te gaan. Als het aan het stadsbestuur ligt, wordt de veemarkt over een jaar gesloten. Volgens wethouder J. Pieters (economische zaken) heeft de veemarkt nauwelijks nog levenskansen. De gemeente Groningen legde vorig jaar 257.000 gulden op de exploitatie toe, het jaar daarvoor was het tekort zes ton. Daarnaast is er voor een miljoen gulden aan achterstallig onderhoud.

“Soms kun je beter stoppen dan wachten totdat het helemaal niks meer is”, zegt Pieters. Ze zou het beter vinden dat de veemarkt-activiteiten zich concentreren in Leeuwarden, waar in de Friesland-hal wekelijks de grootste veemarkt van het land wordt gehouden.

“Een overval”, zegt A. van der Veen, voorzitter van de afdeling Groningen van de Nederlandse Bond voor Veehandelaren, over het besluit van de gemeente Groningen. De mededeling kwam voor de handelaren volstrekt onverwacht. Daarover waren ze woedend. “Mevrouw Pieters is een aardige vrouw, maar van deze materie heeft ze geen verstand”, zegt Van der Veen. Gisteren kwamen de wethouder en veehandelaren overeen dat de handelaren nog een kans krijgen om een reddingsplan te maken.

De toevoer van vee voor de maandagse schapenmarkt en de dinsdagse markt voor groot- en kleinvee is de afgelopen jaren afgenomen. Het aantal dieren nam af van 175.000 stuks in 1993 naar 100.000 in 1995. De malaise is volgens Van der Veen te wijten aan het feit dat boeren in Groningen nauwelijks meer vleesvee fokken. Een rol speelt ook dat melkkoeien, die geregeld via de markt worden verhandeld, steeds meer gaan produceren en boeren dus minder koeien nodig hebben om hun melkquotum vol te krijgen.

Toch zegt Van der Veen dat de veemarkt in Groningen bestaansrecht heeft. Een veemarkt hoort bij een agrarisch gebied als de provincie Groningen, vindt hij. Volgens hem is de afname van vee voor de Groningse markt een halt toegeroepen. “Er komen steeds meer melkveehouders vanuit Zuid-Nederland naar het noorden. Het kan over een paar jaar hier wel eens veel beter gaan. Als je de markt nu sluit, komt die nooit weer terug.” De veehandelaren gaan bekijken of ze meer marktgeld kunnen betalen. Hij denkt dat Groningen bovendien nog op de markt kan bezuinigen. “Er lopen hier dinsdag vier man voor veterinair toezicht. Dat kunnen er best twee minder zijn.”

De schapenmarkt op maandagochtend duurt niet veel langer dan een uur. De veehandelaren gaan niet zachtzinnig met de beesten om. De schichtige schappen worden hard in hun rug geknepen om te voelen hoe het met het vleesgehalte staat. Tegen elven worden de schappen ruig over de laadkleppen van de veewagens gejaagd.

Toch gaat het er allemaal diervriendelijk aan toe, zegt handelaar S. Knol uit Uithuizen. “Het is juist dieronvriendelijk als de markt moet sluiten.” Want andere markten zijn aan het einde van de week. Dat betekent dat de lammeren niet meteen kunnen worden geslacht en in het weekend ergens moeten worden gestald. “Ze krijgen dan lang geen moedermelk. Door het gebrek aan voeding en de extra stress verliest een lam van achttien kilo zo een kilo gewicht. Dan leveren ze dus ook minder op. En er gaan altijd een paar te vroeg dood.”

Zijn collega J. Blonk uit Harmelen beaamt dit. Hij komt op maandag altijd naar Groningen. Hij koopt dan circa 600 lammeren, die hij de volgende dag op transport naar Frankrijk kan zetten. Op de vrijdagse markten moet hij de dieren in het weekend 'over laten staan'. “Het zou ontzettend jammer zijn als de veemarkt in Groningen dichtgaat. Vroeger hebben steden er jarenlang voor gevochten om markten binnen de stadspoorten te halen. Nu wordt dat zo gemakkelijk weggegooid.” Blonk denkt dat kleine Groningse veehandelaren failliet gaan als de markt sluit.

Blonk en Knol vermoeden dat Groningen de markt wil sluiten om de veemarktgebouwen te kunnen verkopen of te slopen voor rendabelere activiteiten. “De gebouwen hier zijn acht miljoen waard”, wijst Knol om zich heen. Volgens wethouder Pieters is hier geen sprake van. “Als ze met een goed plan komen, kan de markt openblijven. Het is nu hun probleem.”

Vorige week werd ook bekend dat een andere traditionele markt uit Groningen, de groenteveiling, zal verdwijnen. De Coöperatieve Groente- en Tuinbouwveiling Groningen besloot er per 31 december van dit jaar mee op te houden. De veiling is al jaren verliesgevend. In 1994 moesten de tweehonderd leden, van wie er nog zestig actief zijn als teler, 600.000 gulden op de veiling toeleggen. Vorig jaar bedroeg het verlies 350.000 gulden, en ook dit jaar wordt met een groot verlies rekening gehouden. Algemene malaise in de handel in groenten en tuinbouwprodukten is de reden voor de verliezen. De gemeente Groningen wil op een industrieterrein nabij het buurtschap Roode Haan een food- en distributiecenter aanleggen waar de groente kan worden verpakt en verhandeld. De leden van de groenteveiling willen het geld dat de verkoop van het veilinggebouw oplevert, 1,25 miljoen gulden, in het foodcenter investeren.

    • Herman Staal