Fietshistorie

In zijn artikel 'Fiets', deel 1 (24 juni), informeert Ewoud Sanders over de herkomst van het woord fiets. Hij verwijst daarin naar de boeken die ik onder meer samen met dr. J.M. Fuchs over de geschiedenis van de fiets publiceerde.

Jammer dat hij niet de meest recente uitgaven raadpleegde, want hij komt nu met het hardnekkige voortlevende verhaal over een graaf de Sivrac, die met zijn célérifère in Parijs de aandacht zou hebben getrokken en met zijn houten loopfiets zelfs een rage onder de rijke jeugd van Parijs zou hebben veroorzaakt. Dit verhaal werd in 1891 in omloop gebracht door Louis Baudry de Saunier via zijn boek 'Histoire générale de la vélocipède' en is nadien steeds weer door andere fietshistorici herhaald. Jacques Seray heeft alweer een aantal jaren geleden aangetoond dat Baudry de Saunier het bij het verkeerde eind had en dat hij desbetreffende documenten verkeerd heeft gelezen en/of geïnterpreteerd.

Een graaf De Sivrac heeft nooit bestaan en zijn célérifère was geen loopfiets maar een uit England geïmporteerde koets, die met paardenkracht werd voortbewogen. De verwarring is in de hand gewerkt door een blijspel dat in het begin van de negentiende eeuw in Parijs werd opgevoerd, waarin sprake was van een vélocifère, maar dat was een niet bestaand vervoermiddel. Baudry de Saunier werd zelfs zo geloofd dat er mooie illustraties van célérifères in de straten van Parijs werden getekend en in omloop gebracht. Illustraties, die je in verschillende boeken tegenkomt, maar ze hebben niets te maken met de werkelijkheid.

Afgezien van voorbeelden uit de prehistorie van de fiets (waarbij ook Leonardo da Vinci regelmatig wordt genoemd) begint de echte geschiedenis van de (bestuurbare) fiets bij Karl von Drais en zijn loopfiets uit 1816.

    • W.J. Simons